A'dan Z'ye Fizik Terimleri Sözlüğü

M
Madde:Kütlesi ve hacmi olan evrende yer işgal eden cisimler.
Maddenin ayırt edici özelliği:Ölçüsü her maddede farklı olan özellikler.
Maddenin halleri:Maddenin bulunduğu durumlardan her biri.
Maddenin korunumu:Fiziksel ve kimyasal olaylarda reaksiyondan önceki kütleler toplamının reaksiyondan sonraki kütleler toplamına denk olması.
Makara:Eksenlerinden bağlı olup çevresinden geçen ip çekildiğinde sadece dönme hareketi yapabilen (sabit makara) veya çevresinden geçen ip çekildiğinde hem dönen hem de yükselip alçalan (hareketli makara) basit makinalardır.
Manyetik madde:Mıknatıs tarafından çekilebilen madde.
Mekanik:Fiziğin hareketini inceleyen dal.
Mekanik enerji:Kinetik ve potansiyel enerjinin toplamı.
Menzil:Eğik atış hareketi yapan bir cismin düşeyde atıldığı ilk seviyesine düşene kadar ki zaman içinde yatayda sahip olduğu yer değiştirmesi.
Merkezcil ivme:Anlık ivmenin yönünün her an merkeze doğru olduğu ivme.
Merkezi çarpışma:Bir doğrultu üzerinde gerçekleşen çarpışma.
Merkezi olmayan çarpışma:İki boyutlu gerçekleşen çarpışma.
Merkezkaç kuvvetiüzgün dairesel hareket yapan herhangi bir aracın ivmesi merkeze yönelmiş olduğundan, gözlemcinin dışa doğru yönelmiş uygulandığı zannettiği kuvvet.
Metal:Sadece elektron vererek (+) yüklü iyon oluştura bilen, elektrik iletkenliği olan, periyodik cetvelin genellikle IA, IIA, IIIA grubunda yer alan element – lerin genel adı.
Metal çifti:Farklı metallerden yapılmış, birbirine perçinlenmiş iki metal çubuk.
Mıknatısemir, kobalt, nikel gibi metalleri çekebilen maddedir.
Mikroskobik kinetik enerji:Bir cismin parçacıklarının titreşimleri ve parçacıkların dönme hareketleri.
Molekül:Birden fazla aynı ya da farklı tür atomdan oluşmuş bileşik.
Molekül formülü:Gerçek formül kapalı formül.
Mol:12 g karbon 12 izotopunda bulunan atom sayısı kadar temel bileşen içeren madde miktarı.
Mol sayısı:Alınan madde içindeki mol sayısı.
Moment:Kuvvetin döndürme etkisi.
Momentum:Bir cismin hız vektörüle kütlesinin çarpımına verilen ad.
Momentumun koruma kanunuış kuvvetlerin rol almadığı herhangi bir olaydan önceki ve sonraki momentumların birbirine eşit olma durumu.

N
Nötr:Elektriksizce yüksüz olan.
Nötron:Atomun çekirdeğinde bulunan yüksüz parçacık.
Newton:SI birimi sisteminde kuvvet birimi.
Nötr cisim:İçinde eşit miktarda (+) yük ve (-) yük bulunan cisim.
Nükleer Elektrik Santrali:Fisyon olayında açığa çıkan enerjiyi kontrollü olarak kullanıp elektrik enerjisi elde edilen termik santraller.
Nükleer reaktör:Fisyon olayının kontrollü olarak gerçekleştirildiği düzenek.
Normal kuvvet:Bir cisme yüzey tarafından uygulanan kuvvet.

O - Ö
Ohmirenç birimi.
Orbital:Elektronların bulunduğu yer.
Ortalama hız:Belli bir Dt zaman aralığındaki yer değiştirmesi Dx olan bir hareketlinin bu zaman aralığındaki hız.
Ortalama sürat:Hareketli bir cismin, belli bir zaman aralığında, aldığı yolun, geçen toplam zamana oranı.
Öteleme dengesi:Cismin üzerine uygulanan kuvvetlerin her doğrultuda dengelenmiş olması.
Öteleme hareketiairesel hareket yapan bir cismin bütün noktaları tarafından aynı şekilde ve aynı hızda gerçekleştirilen hareket.
Öz direnç:Bir iletkenin birim boyunun, birim kesitteki direnci.
Öz ısı:Bir maddenin 1 gramının sıcaklığını 1oC yükseltmek için gerekli olan ısı miktarıdır.
Öz kütle:Bir maddenin birim hacminin kütlesidir

P
Palanga:Hareketli ve sabit makara gruplarından oluşan sistem.
Paralel bağlı yay:Yayların paralel olarak birbirine eşlenmesi.
Pauli Prensibi:Atomda bir orbitale zıt sipinli (dönüş) olmak şartıyla ikiden fazla elektron giremeyeceğini ifade eden kural.
Periyodik cetvel:Elementlerin atom numaralarına göre hazırlanan,elementlerin tümünü içine alan cetvel.
Periyotüzgün dairesel hareket yapan bir cismin, bir tam dönüş yapması için geçen zaman.
Potansiyel enerji:Bir cismin çekim kuvvetinin bulunduğu bir gezegende herhangi bir referans noktasına göre sahip olduğu enerji.
Proton:Atom çekirdeğinde bulunan 1,672.10-24 g. kütlesinde,pozitif yüklü tanecik.

R
Rotor:Bir elektrik jeneratörünün bir eksen etrafında dönerek hareket eden parçasıdır.
Radyo aktiflik:Bir atom çekirdeğinin kendiliğinden ışıma yaparak parçalanması.
Radyo aktif madde:Alfa, beta ve gama ışınları yayan madde.
Reaksiyon:Tepkime, tesir.
Referans:Başlama noktası.
Reosta:Elektrik devresinden geçen akım şiddetini değiştirmek için kullanılan ayarlı direnç.

S - Ş
Sabit hızüzgün doğrusal hareket yapan bir cismin sahip olduğu hız.
Sabit ivmeli hareket:Bir hareketlinin hızının düzgün olarak arttığı ya da azaldığı, yani birim zamanda hızındaki değişmenin sabit olduğu durumdaki hareket.
Saf madde:Aynı türdeki atom veya moleküllerden oluşmuş homojen madde.
Salınım:Hareketli kütlenin ard arda aynı yerden aynı yönde geçmesi.
Santigrat derecesi (oC):Sıcaklık ölçü birimi.Celcius isimli İsveçli astronom tarafından düşünülmüştür.
Sarım:Akım makarasındaki her bir halka.
Saydam:Işığı geçiren madde.
Serbest düşmeış etkenlerden korunmuş havasız bir ortamda(boşlukta) yerçekimi etkisiyle olan hareket.
Seri bağlı yay:Yayların uç uca eklenmesi.
Sıcaklık:Bir maddenin moleküllerinin ortalama kinetik enerjilerinin ölçüsü olan nicelik.
Sigorta:Elektrik devrelerinde bulunan, yüksek akım gelmesi halinde devreyi açarak akımı kesen araç.
Skaler büyüklük:Sadece sayısal bir değer ve birimle bilinebilen bir büyüklük. Örnek:20 saniye yüzme, 50 gram kayısı, 70 joule enerji.....vb.gibi
Spin:Elektronun kendi halinde dönmesi.
Süblimleşme:Bir katını erimeden buharlaşmasıdır.
Süper esnek çarpışma:Çarpışma sırasında parçacıklarda saklı enerjinin açığa çıktığı ve sistemin kinetik enerjisinin arttığı çarpışma.
Sürtünme katsayısı:Cisim ile zemin yüzeylerinin özelliklerine göre değişen, sürtünme kuvvetiyle ilgili birim.
Sürtünme kuvveti:Yatay bir zemin üzerinde ilk hızla atılan bir cisim için; bu cisme hareketi doğrultusunda ve hareketine zıt yönde etki eden kuvvet.
Statik:Kuvvetin etkisi altında bulunan cisimlerin denge şartlarını inceleyen mekanik bölümü.
Standart şartlar:1 atm basınç, 25 oC sıcaklık.
Statik dengeurgun cisimlerin dengesi.
Statik sürtünme kuvveti:Temas halinde olan iki cisim, birbirlerine göre durgun haldeyken, oluşacak bağlı harekete karşı koyan kuvvet.

T
Teori:Görülmeyen bir şeyi mantık ve maddelerle açıklamak.
Termik santral:Katı, sıvı ya da gaz yakıt kullanarak elektrik üreten santral.
Termometre:Sıcaklık ölçümü için kullanılan alet.
Termostat:Sıcaklığı otomatik olarak ayarlayan araç.
Türbin:Elektrik santrallerinde akarsu veya buhar gücüyle dönen ve jenaratörün dönmesini sağlayan araç.
Türdeş:Her tarafında aynı özelliği gösteren .

U - Ü
Uluslar Arası Birim Sistemi (SI):Fiziksel büyüklüklerin ölçümünde kullanılan birimleri tanımlayan ve bütün ülkeler tarafından kabul edilen ölçü birimleri sistemi.
Uzama katsayısı:Bir maddenin birim uzunluğunun sıcaklığının 1C( 0 ) artması sonucu boyundaki uzama miktarıdır.
Üreteç:Mekanik, kimyasal enerjileri elektrik enerjisine dönüştüren düzenekler.
Ürün:Bir kimyasal reaksiyon sonunda meydana gelen madde veya maddeler.

V
Vektör:Yönlendirilmiş doğru parçası.
Vektörel büyüklük:Şiddeti yanında yönü,doğrultusu ve başlangıç noktasıyla belirlenebilen büyüklük. kuvvet,hız,ivme..... vb.gibi.
Veri:Bir sonuca varabilmek için gerekli olan ilk bilgiler.Gözlem,deney ve araştırma sırasında toplanan bilgiler.
Volt:Potansiyel birim farkı.
Voltmetre:Potansiyel farkı ölçen alet.

Y
Yalıtkan:Elektriği iletmeyen.
Yanma:Maddelerin oksijen ile verdikleri kimyasal tepkime
Yarıçap vektörüairenin merkezini cismin bulunduğu noktaya birleştiren kuvvet.
Yarı iletken:Elektriği kısmen ileten madde.
Yatay atış:İlk hızları sadece yatay doğrultuda olan ve yerçekimi ivmesiyle düşen cisimlere uygulanmış olan atış.
Yay sabiti:Yayın sertlik derecesi.
Yay sarkacı:Esnek bir yaya bağlanmış olan kütleden oluşan düzenek.
Yerçekimi ivmesi:Serbest düşme hareketi yapan cisimlerin sahip oldukları ivme.
Yerçekimi kütlesi:Aynı yerde bulunan iki cismin ağırlıkları eşitse kütleleri de eşittir. Böylelikle birinin kütlesi bilindiğine göre diğerinin kütlesi de öğrenilmiş olur. Bu metotla bulunan kütleye verilen ad.
Yerçekimi potansiyel enerjisi:Yerçekiminden kaynaklanan ve barajlarda gördüğümüz enerji türü.
Yer değiştirme:Bir cismin son konumuyla, ilk konumu arasındaki yönlü uzaklık.
Yukarıya düşey atışüşey olarak yukarı doğru Vo hızıyla atılan cismin hareket yönüne ters yönde etki eden ağırlık kuvvetinin etkisinde g ivmesi ile yavaşlayarak durması ve maksimum yükseklikten itibaren serbest düşme hareketi yapması.
Yoğunluk:Bir maddenin birim hacminin kütlesi.(kütlenin hacme oranı)
Yük ölçer:bir devreden veya devrenin bir kesitinden geçen elektrik geçen elektrik yükünü ölçen araç.
Yoğunlaşma:Buharın sıvıya dönüşmesi.
Yörünge:1. Bir cismin hareketi sırasında izlediği yol. 2. Elektronların çekirdek etrafında belli enerji seviyeleri.