aa. Şeklî ve Aslî Şartlar
Hollanda hukukuna göre, belediye binasında, tanıkların önünde, kayıt memuru tarafından tamamlanan ve evlilik merasimine mümkün olduğunca benzetilen kayıt prosedüründen en az iki hafta önce, kişiler, kayıt olmak istediklerini idareye bildirmelidir. Söz konusu prosedürün evlilik merasiminden farklı kısımları, iradelerin evlilikteki gibi belli bir formda açıklanmak zorunluluğunun bulunmaması ve evlilikten önce yasaklanmasına rağmen bu prosedürden önce, tarafların dinî tören yapmakta serbest olmalarıdır. Kayıtlı birliktelik oluşturacak kişilerde aranacak özelliklerin birçoğu evlenme ile paralellik gösterirken, evlenmeden farklı olarak kayıtlı birliktelik oluşturacak kişilerin, Hollanda vatandaşı veya Hollanda’da yerleşim yeri sahibi olması veyahut Hollanda’da sürekli ve geçerli oturma iznine sahip bulunması gerekmektedir.

bb. Hüküm ve Sonuçları
aaa. Çift Bakımından
Evliliğin hüküm ve sonuçlarının çoğu, Hollanda Medeni Kanununda düzenlenen kayıtlı birliktelik için de geçerlidir26. Bu anlamda çiftler birbirlerine karşı sadakat, yardım, destekleme, birlikte yaşama, nafaka, evin masraflarını paylaşma, evle ilgili borçlara katılma yükümlülüğü içerisindedir; evli çiftlerle eşit biçimde emeklilik ve diğerinin soyadını alabilme imkânı gibi hakları bulunmaktadır. Ayrıca, evlenmede olduğu gibi, 3 yıldan beri birlikt yaşıyor olmak şartıyla, genel yollardan daha kolay vatandaşlık kazanımı sağlanmaktadır.

Kamu hukuku bağlamında da evli çiftler gibi muamele gören kayıtlı çiftler için vergi ve sosyal güvenliğe ilişkin sonuçlar aynen uygulanmaktadır.

Evlilik için öngörülen mal varlığına ilişkin sonuçlar, kayıtlı birliktelik için mutatis mutandis uygulanmaktadır.
Çiftlerin kayıtlı birliktelik öncesinde veya birliktelik devam ederken noter önünde aksi yönde bir sözleşme imzalamamış olmaları halinde, mal birliği rejimi geçelidir.

Kayıtlı çiftler, vasiyetname ile mirastan mahrum edilmemiş olması şartıyla, yasal mirasçılar arasında yer alır ve bu yönde bir vasiyetname yapılmış olsa bile sağ kalan tarafın, hayat arkadaşının ölümünden sonra 6 ay boyunca ortak evde oturma hakkı söz konusudur.

bbb. Çocuk Bakımından
Kayıtlı birlikteliğin çocuk bakımından yasal sonuçları, evliliğe çok yakındır; ancak en önemli fark, babalık karinesinin kayıtlı çiftler bakımından uygulanmamasıdır.

Bu nedenle, kayıtlı birliktelik farklı cinsiyetten çiftler arasında kurulmuş olsa dahi, erkek ve çocuk arasındaki hukukî bağın kurulması için, babanın çocuğu tanıması, evlât edinmesi veya babalık hükmü kurulması gerekmektedir.

Söz konusu işlemlerden birini tamamlayarak çocuğun babası kabul edilen taraf, ortak velâyet hakkını da elde etmektedir. İlgili kanunda açıkça yer almamasına rağmen, konuyla ilgili Hollanda Yüksek Mahkemesi kararı doğrultusunda, kayıtlı birlikteliğin sona ermesinden sonra da velâyet hakkının devam edeceği kabul edilmektedir.

Dolayısıyla, kayıtlı birlikteliğin sona ermesiyle birlikte, çocuk lehine nafaka hakkı doğabilmektedir. Öte yandan, evli veya kayıtlı veyahut kayıt olmadan üç yıldan beri birlikte yaşayan çiftler, Hollanda vatandaşı çocuğu birlikte evlât edinebilmektedir; ancak ülkelerarası evlât edinme, farklı cinsiyetten evli çiftlere özgülenmiştir.

cc. Sona Erme Nedenleri
Hollanda hukukuna göre kayıtlı birlikteliğin sona ermesi, boşanmadan farklı düzenlenmiştir. Sona erme nedenleri; taraflardan birinin ölümü veya ölüm şüphesi ile kaybolması veyahut evlenmesi; kayıtlı birlikteliğin iptali; tarafların anlaşması sonucu idareye yapılan ortak beyan ve taraflardan birinin talebiyle hâkimin birlikteliği sona erdirmesi olarak sayılmaktadır.

b. Sözleşmesel Kayıtlı Birliktelikler
Fransa, Belçika ve Lüksemburg hukuklarında karşılaşılan sözleşmesel kayıtlı birliktelik modelinde, statü temelli kayıtlı birliktelikten farklı olarak çiftlere, evlilik hukukuyla paralellik yaratmak amaçlanmaksızın hak ve yükümlülük sağlanmakta ve birlikteliğe ilişkin bazı koşullar, sözleşmeye eklenmek suretiyle taraflarca kolaylıkla değiştirilebilmektedir.

Diğer yandan de facto birliktelik yaşayan kişilerden farklı olarak sözleşmesel kayıtlı birliktelik, gerçek anlamda düzenlenmiş bir statü öngörmekte ve çiftlerin, bu statüye girebilmek için bildirimde bulunması gerekmektedir. Dolayısıyla bu birlikteliklerle hedeflenen amaç, aynı veya farklı cinsiyetten çiftlere açık olan, de facto ilişki ve kayıtlı birliktelik arasında kalan ikinci derecede medeni statü yaratmaktır.

Bu statüye örnek olarak incelenecek olan Fransız hukuku kurumumPaCS (Pacte Civil de Solidarité), 1999’da yürürlüğe girmiştir.

Bu kurum, ilk aşamada aynı cinsiyetten çiftler için öngörülse de, çeşitli politik mülâhazalar nedeniyle, aynı veya farklı cinsiyetten kişilerin, birlikteliklerini düzenlemek amacıyla kaydolabilecekleri, “medeni birliktelik paktı” kavramı olarak ortaya çıkmıştır.

Bu nedenle PaCS, hem evliliği bir kurum olarak reddeden veya evliliğin koşullarından memnun olmayan farklı cinsiyetten çiftler için evliliğe gerçek bir alternatif; hem de birbirlerine olan bağlılıklarının hukukî anlamda tanınmasını isteyen aynı cinsiyetten çiftler için aile hukuku kaynaklı haklar ve yükümlülükler bahşedilmesini sağlayan bir mekanizma olarak görülmektedir.