Cıva

Gümüş renginde bir madendir. Sıvı halde bulunan 5 elementten (galyum, brom, sezyum, cıva ve fransiyum) birisidir.



Civa zehirli ve pahalı bir maddedir.
Enzimlerin çalışmasına olumsuz etkide bulunduğu için çok tehlikelidir. Civa, hava, su ve toprakta bir kaç şekilde bulunur. Bunlar, elementel civa, inorganik ve organik civa bileşikleri şeklindedir. Özgül ağırlığı 13,59'dur. Kaynama derecesi 357°, donma derecesi 39°, atom ağırlığı da 200,61'dir. Civa'nın periyodik tablodaki gösterim şekli Hg dir. Atom numarası 80'dir. "Hg" sembolü, Latince'deki hydrargyrum (sulu/sıvı gümüş) sözcüğünden gelir. Civa'nın donma noktasının çok yüksek olması nedeniyle sıvı halde bulunur.Civa, doğada sülfür halinde bulunurken, daha çok Meksika, İspanya, İtalya, Kaliforniya ve Peru'da görülür. Ülkemizde de bulunmaktadır. Civayı elde etmek için zincifre ısıtılıp, kükürt dioksit ve civa buharına ayrıştırılır. Civa buharı yoğunlaşınca, sıvı halindeki civa elde edilmiş olur. Civanın buharı renksizdir. Yere dökülünce daima yuvarlak damlalar halinde toplanır.

Cıva nerelerde kullanılır?

İnsanoğlu 3500 yıldır endüstriyel ve tarımsal amaçlarla civayı kullanmaktadır. Civa 300°'nin altındaki sıcaklıklardan etkilenmediği için, termometre ve barometre gibi eşyaların yapımında, ayna yapımında, altın ve gümüş madenlerinin işlenmesinde, ayrıca civa mikrop kırıcı kimyasal maddelerin temizlenmesinde, mantar öldürmede, kağıt endüstrisinde, plastik, pil, boya sanayisinde kullanılmaktadır. Termometre, Manometre aletlerde de, Patlayıcılar ve ateşleyiciler de buharlı lambalarda, Bazı elektrik devre anahtarlarının yapımında civa kullanılır. Ayrıca tıpta tedavi amaçlı olarakta civadan faydalanılır.

Cıvanın zararları

Civa kanserojendir. İnhibitör olduğu için tehlike içermektedir. Civa zehirli bir maddedir; solunum, mide ve deri yoluyla emilir. Bedenden atılımı oldukça zor olduğundan, vücutta birikir ve artarak ilerler. Civa uçucu bir elementtir. Uzun süre solumaya maruz kalan insanlarda da büyük sıkıntılar yaratabilir.

Civanın insanlarla teması halinde sinir sistemine önemli ölçüde zarar vermektedir. Civa, vücuttan atılamıyor ve civanın buharı hücre zarından geçerek beyne ulaşıyor. Civa buharı dokulara yerleşirse, zamanla dokularda birikerek, dönüşümü olmayan nörolojik sorunlara neden olabilir. Zamanında tanı konulması durumunda bile uygulanacak tedavi yöntemi çıkan sorunları ortadan kaldırmayabilir. Hatta ölümle sonuçlandığı bilinmektedir.

Cıva'nın insan vücuduna zararlarını sıralayacak olursak:

• Sinir sistemi bozukluklarına neden olabilir.
• Beynin işleyişine zarar verebilir.
• DNA ve kromozomlara zarar verebilir.
• Deri isiliklerine, Alerjik reaksiyonlara, yorgunluğa ve baş ağrısına neden olabilir.
• Üreme ile ilgili negatif etkilere yol açar; örneğin spermlere zarar vermek, sakat doğumlar gibi...
• Beyin fonksiyonlarının zarar görmesi, hafıza kaybına, öğrenme bozukluğuna, titremeye, kişilik değişikliklerine, görünüm bozukluklarına, sağırlığa, kas koordinasyon kaybına yol açar.
• Kromozomlar zarar görebilir.

Herhangi bir yere cıva döküldüğü zaman ne yapmalıyız?

Herhangi bir yüzeye civa döküldüğü zaman üzerine toz kükürt dökülmelidir. Dökülen yeri temizlerken dikkat edilmelidir.

Cıva nerelerde bulunur?

Civa; havada, suda ve toprakta bulunur. Bunlar, elementel, inorganik ve organik civa bileşikleri şeklindedir. Civa bazen, filizinin yer yüzüne çıkan tabakasında doğal damla şeklinde bulunur. Petrol ve kömür gibi fosil yakıtlarının kullanımı, metalürji, madencilik, çelik ve çimento üretimi de civanın ortaya çıkmasına neden olur.

Elementel cıva nedir?

Elementel ya da metalik civa parlak, gümüş rengi bir metaldir ve oda sıcaklığında sıvıdır. Kendi ağırlığı 13,6 gr/cm3, atom numarası 80, atom ağırlığı 200,61'dir. Civa buharı zehirlidir. Civanın en önemli minerali zencefre (HgS)’dir.

Cıva tuzları nedir?

İnorganik civa tuzları, genel olarak beyaz toz şeklinde yada kristal halde bulunur. Sadece civa sülfür bileşiği kırmızı renktedir. Isı iletkenliği kötü olmasına rağmen elektrik iletkenliği çok iyidir. Civa, diğer metallerle kolayca alaşım girer. Bu alaşımlara amalgam adı verilir.






Alıntı