Türkiye’nin Sinema Dönemleri – Karşıtlıklar Dönemi 1970’ler

70’ler sinemasının Karşıtlıklar Dönemi Sineması olarak anılmasının nedeni hem toplumsal yaşamda hem de sinemasal yapıda kısıtlamaları ve özgürlük mücadelelerini birlikte içeren bir dönem olmasıdır. 12 Mart 1971 muhtırası Demirel hükumetini düşürür.

Asker doğrudan yönetimin başına geçmez fakat 61 Anayasasının getirdiği özgürlüklerin kısıtlanması toplumsal hayatı etkilediği gibi sinemayı da etkilemiştir.



70’li yılların en önemli etkilerinden biri tüm dünyada da olduğu gibi özgürlük mücadeleleridir. Ülkemizde 80 darbesine kadar devam eden süreçte işçi – işveren, halk-hükümet ve sağ-sol gibi iki uçlar arasında ki gerilim ve mücadele hayatın her alanına sirayet etti.



70’lerin sineması genel olarak karanlık bir dönem olarak değerlendirilir. 1974 yılına kadar Türkiye en çok film üreten ülkelerden biriydi. Bu dönemde televizyonun yaygınlaşması, ekonomik sorunlar, dış ilişkilerde ki çıkmazlar, sansür, yönetimdeki sarsıntılar ve özgürlük arayışları Türk sinemasının iki tip film yapmaya yönelmesine neden olmuştur.

Eleştirel siyasal filmler ülkenin ve dünyanın gündemine dikkat çekerken, seks filmleri sinemadan uzaklaşan seyirciyi tekrar sinema salonlarına çekmeye çalışmıştır. Özellikle erotik filmlerin yükselişe geçmesinin nedenlerini; renkli film yapmanın maliyetinin artması, televizyon yayınlarının artması, Hollywood şirketlerinin borçlarını ödemedikleri gerekçesiyle ithalatçılara ambargo uygulaması sıralanabilir.



70’li yıllarda sinemadan uzaklaşan seyirciyi geri getiren mucize niteliğinde filmler de yapılmıştır. Başta Hababam Sınıfı olmak üzere Arzu Film’in diğer güldürüleri soğukluğu azaltmıştır. Dönemin ilk yıllarından başlayarak Kemal Sunal en sevilen güldürü oyuncusu haline gelmiş ve yıldızlaşmıştır. Cüneyt Arkın tarihi Kostüme-Avantür Filmlerinin yıldız oyuncusudur. Cüneyt Arkın’ı yine halk tarafından çok sevilen Kartal Tibet izler.

Karşıtlıklar Dönemi’nde erotik filmler furyasına kapılmayan ve halk tarafından fazlasıyla ilgi gören ve sinema tarihimizde önemli yer tutan filmleri; Selvi Boylum Al Yazmalım(Atıf Yılmaz), Çöpçüler Kralı(Zeki Ökten), Sultan(Kartal Tibet), Sensiz Yaşayamam(Zeki Ökten), Yatık Emine(Ömer Kavur), Düğün-Gelin-Diyet(Lütfi Ö.Akad), Canım Kardeşim(Ertem Eğilmez) olarak sıralayabiliriz.



70’li yıllarda yaşanan toplumsal değişimler ve sinema sektörünün çıkmaza girmesi o yıllardan günümüze dek devam eden Genç Sinemacılar etkisini başlatmıştır ki Genç Sinemacılar ayrı bir dosyada detaylı olarak inceleyeceğimiz bir etkidir.



5 Kasım 1977’de sinemacılar İstanbul’dan Ankara’ya Yürüyüş düzenlemiş ve sansüre hayır demişlerdir.5 Ocak 1978’de Sinema Emeklileri Sendikası Sine-Sen kurulmuştur. Yine aynı dönemlerde üniversitelerde sinema eğitimi verilmeye başlanmıştır.

Kaynaklar;

Giovanni Scognamillo – Türk Sinema Tarihi (Kabalcı Yayınevi)

Fikret Hakan – Türk Sinema Tarihi (İnklap Yayınevi)

Nijat Özön – Türk Sinema Tarihi (Artist Yaynları)

Atilla Dorsay – 100 Yılın Türk Filmi (Remzi Kitabevi)