Galaksinin İncileri

Rigel



Rigel, bir mavi dev yıldızdır. Gökyüzünün en parlak yedinci yıldızı olarak kabul edilir. Rigel’in parlaklığında değişmeler olduğundan her zaman değilse bile çoğunlukla Orion (Avcı) takımyıldızının en parlak yıldızıdır. Arapçadan gelen (رجل) isimin dilimizdeki anlamı “ayak”tır. Gök bilim kaynaklarında ise “Beta Orionis” adı ile anılır.

Neden Bu Kadar Parlak?

Rigel, gezegenimize en iyi tahmin ile 860 ışık/yılı uzaklıktadır. Bu tür “astronomik” mesafeleri kavramak zor olabilir ancak perspektifi ortaya koymaya yardımcı olmak için bize en yakın olan yıldızın yani Güneş’in gezegenimize ışık hızı cinsinden uzaklığının sadece 8 dakika 20 saniye olduğunu hatırlatmak yeterli olacaktır. Başka bir deyişle gündüz gökyüzünde gördüğümüz Güneş’in ışığı bize 8 dakika gibi bir sürede ulaşırken gece gökyüzünde gördüğümüz Rigel’in ışığı, 8 asır sürmüş bir yolculuktan çıkmıştır.

Rigel’in gezegenimize bu kadar uzak olup yine de Güneş’ten 350 bin kat daha parlak olabilmesi mavi devin kapasitesi hakkında bir fikir vermiş olabilir. Rakamsal olarak kıyaslayacak olursak ömrünün sağlıklı günlerini yaşamakta olan Rigel, Güneş’ten 74 kat daha geniştir ve yüzey sıcaklığı Güneş’in yüzey sıcaklığının yaklaşık iki katı kadardır. Yaydıkları enerji miktarı konusundaki kıyaslama ise her şeyi çok daha iyi anlamamızı sağlayacaktır. Rigel, Güneş’ten yaklaşık 120 bin kat fazla enerji yaymaktadır. Çoğu dev yıldız gibi Rigel de çok büyük miktarda enerji ürettiği için dış kabuğunda şişme meydana gelmekte bu da çekirdeğinde üretilen enerji miktarının değişmesine yol açmaktadır.

Rigel’in parlaklığını farklı bir yıldız sınıfında yer alması ve yaşamının farklı bir döngüsünde olması da etkilemektedir. Devasa boyutu nedeni ile büyük miktarda enerji harcamış olmasına rağmen Rigel aslında sadece 10 milyon yaşındadır. Yani Güneş’le kıyaslandığında bir bebek sayılabilir. (Güneş’in 4,5 milyar yaşında olduğu tahmin edilmektedir.) Hidrojen çekirdeğini tüketmekte olan Rigel, bundan sonra helyum, oksijen ve silisyum yakmaya başlayacak ve tıpkı diğer büyük yıldızlar gibi süpernovaya doğru ilerleyecektir. Uzmanlar dev yıldızın süpernovayla batması sonucunda gökyüzünde ikinci bir Ay gibi görüneceğine inanıyorlar.