Sigara içmeyenlerde artışta! Kanser muamması: Evlerden yayılıyor, akciğere yapışıyor

Her yıl ortalama 2 milyon kişinin ölümüne sebep olan akciğer kanserinin en büyük nedenlerinden biri olarak sigara kullanımı gösteriliyordu. Ancak son zamanlarda yapılan çalışmalar, sigara içmeyen kişilerde akciğer kanseri riskinin büyük bir artışta olduğunu gösteriyor. Ardındaki gerçeği, Radyasyon Onkolojisi Uzmanı Doktor Tayfun Hancılar ve Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Muhammed Emin Akkoyunlu'ya sorduk.

Dünya genelinde en yaygın kanser türlerinden biri olan akciğer kanseri, aynı zamanda en fazla ölüme yol açan hastalıklar arasında yer alıyor. Bunun en büyük nedeni ise, meme, prostat ve kolon kanseri gibi diğer yaygın kanserlerden farklı olarak, genellikle geç teşhis edilmesi.

Uzun yıllardır akciğer kanserinin en büyük sorumlusunun sigara olduğu düşünülüyordu. Ancak son araştırmalar, bu algının değişmesi gerektiğini gösteriyor. Çünkü sigara içmeyen kişilerde de akciğer kanseri görülme oranı hızla artıyor. İlginçtir ki dünya genelinde sigara kullanım oranı düşerken, akciğer kanseri hâlâ her yıl yaklaşık 2 milyon insanın hayatına mâl olmaya devam ediyor. Peki sigara içmeyenlerde bu hastalığın yükselişe geçmesinin ardında ne yatıyor?

ZEMİN KATLARDAKİ 'RADON GAZI' DA NEYİN NESİ?


Akciğer kanserinin bilinen en önemli nedeninin sigara olduğunu söyleyen Radyasyon Onkolojisi Uzmanı Doktor Tayfun Hancılar, “Tüm akciğer kanserlerinin yüzde 85’i sigara kullanan kişilerden oluşur. Öyle ki sadece sigara içenlerde değil, uzun süre sigara içilen ortamlarda yaşayan pasif içicilerde de akciğer kanseri oranı yüksektir.Çok fazla bilinmeyen ama önemli etkenlerden biri de radon gazıdır. Toprak, kaya ve suda bulunan bu doğal gaz özellikle izolasyonu kötü olan bodrum ya da zemin katlarda birikerek solunum yoluyla alınıyor ve akciğer kanserine yol açabiliyor. Bu nedenle evleri sık havalandırmak ve izolasyonu iyi yapmak çok önemli. Dünya Sağlık Örgütü, radon gazını sigaradan sonra en yüksek risk faktörü kabul ediyor. İnşaat, madencilik ve gemi sanayisinde kullanılan asbest, solunum yoluyla akciğerlerde hasara yol açar. Egzoz dumanı ve ağır metaller de (arsenik, krom, nikel) akciğer kanseri riskini artırabilir. Ailesinde akciğer kanseri olanlarda risk daha fazla” dedi.

'HEDEFE YÖNELİK İLAÇLARA DAHA UYGUNLAR'

Ancak son yıllarda kadınlarda daha belirgin olmak üzere sigara içmeyen kişilerde akciğer kanseri vakalarında artış yaşandığına dikkat çeken Tayfun Hancılar, “Yapılan araştırmalar, bu konuda en büyük etkenin, radon gazı ve hava kirliliği olduğunu gösteriyor. 2022’de Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı (IARC), hava kirliliğine bağlı yaklaşık 200 bin adenokarsinom vakası saptadı. Yine 2023’te Lancet Respiratory Medicine’de yayımlanan bir başka araştırma ise, sigara içmeyenlerde ‘adenokarsinom oranının’ yüzde 70’e kadar çıktığını ve artan hava kirliliğinin önemli bir rol oynadığını vurguladı. EGFR gibi bazı genetik mutasyonlara sahip kişilerde akciğer kanseri oranı yüksek olarak bulundu. İlginç olan sigara içmeyen kişilerde görülen akciğer kanserinin hedefe yönelik ilaçlara daha fazla uygun olması ve bu ilaçlarla tedavilerin daha iyi sonuç vermesidir” bilgilerini paylaştı.

'15 YIL SONRA SİGARA İÇMEYEN BİR KİŞİYLE AYNI OLUR'

Bu hastalıktan korunmak için atılması gereken ilk adımın sigarayı bırakmak olduğunu söyleyen Tayfun Hancılar, “Sigara içmiş bir kişi sigarayı bıraktığı andan itibaren riski giderek azalır ve 15 yıl sonra sigara içmeyen bir kişiyle aynı riske sahip olur. Oturduğunuz evin radon gazı içermediğinden emin olun. İzolasyonu iyi yapılmış evler ve üst katlar daha az risklidir. Sık sık evinizi havalandırın. Özellikle büyük şehirlerde hava kirliliği yüksek olabilir. Maske kullanmak riski azaltabilir. Asbest, arsenik, dizel egzozu gibi kimyasallarla çalışıyorsanız, koruyucu ekipman kullanın. Beslenmenizde yüksek antioksidan içeren gıdaları seçin. Beslenmede meyve-sebze tüketiminin fazla olması akciğer kanseri riskini düşürüyor. Özellikle haftada 3 gün birer saat yapılacak yürüyüş, bisiklet, yüzme gibi aktiviteler kanserden korunmanızda çok önemli” uyarısında bulundu.

Kaynak:Milliyet

İçmeyin sigara iyi değil..