Dağınık Olmak Hastalık mıdır?

Sürekli dağınık olmak ya da tam tersi, sadece derli toplu mekânlarda rahat edebilmek. İki uç durum da psikolojik sağlığınızla ilgili bazı işaretler gösteriyor olabilir.

Derli toplu olmak her zaman ideal bir durum gibi gösterilir. Toplumsal olarak işyerinde veya ortak yaşam alanı paylaştığınız yerlerde çok fazla dağılmamanız, arkanızı toplamanız beklenir. Aynı şekilde evini her an misafir gelebilecekmiş gibi temiz tutmaya çalışan anneannelerimizi hatırladığımızda, evde derli toplu olmanın bile sosyal bir kaygıyla ilişkilendiği ortada. Toplumun yargılayıcı bakışlarının uzağında, kendi alanınızda tercih ettiğiniz düzen ise tamamen sizinle alakalı. Kimileri dağınık bir masada kendi içerisinde bir düzen oluşturarak rahat edebilir, kimileri de her şey tam olarak yerli yerinde olduğunda odaklanabilir. Aslında bu davranışların hepsi, tamamen normal. Ancak bazı durumlarda dağınıklık ya da aşırı toplu olma davranışları kişilik özellikleri ya da psikolojik durum hakkında bazı fikirler verebiliyor.

Dağınıklık ve akıl sağlığı

Dağınık bir odanızın olması birçok faktörün sonucu olabilir. Belki çok meşgulsünüzdür ve odanızı temizleyip organize etmek için çok az vaktiniz vardır. Fazla eşyanız olduğu için de dağınık olabilirsiniz, etrafta sürekli koşturan çocuklarınız olduğu için de. Ancak bütün bu sebeplerden bağımsız olarak, odanızın derli toplu olma durumu psikiyatrik durumunuzla bağlantılı olabilir. Örneğin Obsesif Kompulsif Bozukluk teşhisi konulmuş kişilerin her şeyi derli toplu tutmak için haddinden fazla çaba harcadığı, bu çabanın günlük hayatını olumsuz etkilediği ve dağınık ortamlarda kaygılı hissettiği görülür. Aynı şekilde, eşyaları biriktirmeye karşı takıntı geliştirmiş birinin evi de aşırı eşya yığılmasından dolayı sürekli dağınık olması normaldir.

Dağınık olmak normal midir?

Eğer temizlik yapmak ve ortalığı toplamak sizin için sadece öncelikli bir iş değilse, evinizin tertipli ve düzenli olmaması sizi rahatsız etmiyorsa; dağınıklığınız sadece karakter özellikleriniz ve kişisel tercihlerinizden kaynaklanıyor demektir. Eğer dağınıklık sizi rahatsız ediyor ancak siz bir türlü dağınıklığı toplamaya başlayamıyorsanız, bu da oldukça normal bir durumdur. Bazen tertipli olmaya çalışmak fazla yorucu gelir ve dağınıklığı sıraya koyup toplamaya başlamak her şeyden zor gelir. Bunun çözümü basittir, kısa adımlarla etkili bir öncelik sırası yaparak dağınıklık ortadan kaldırıldığında, ortada herhangi bir sorun kalmayacaktır. Ancak normalde gayet tertipli olan biri aniden dağınık olmaya başladıysa, bu durum depresyon işareti olarak değerlendirilebilir. Çünkü depresyon kişiyi etkisi altına aldığında, kişi kendinde etrafı derleyip toplamak ya da günlük rutin temizliğini yapmak için gerekli olan enerjiyi bulmakta zorlanır. Eğer aniden eskisinden daha dağınık olduğunuzu fark eder, durumu düzeltmek istemenize rağmen bir türlü enerjinizi toplayamadığınızı hissediyorsanız, bunu bir depresyon işareti olarak düşünüp uzman bir psikoloğa danışabilirsiniz.

Dağınık olmanın avantajları

Dağınıklık çoğu zaman kişinin kendisini ya da çevresini rahatsız eder diye düşünsek de, aslında araştırmalar dağınıklığın bazı avantajları olduğunu da söylüyor:

1- Yaratıcılık artar
Araştırmalara göre, kişinin derli toplu bir yerde çalışması onun toplumun beklentilerinden etkilenmiş bir ruh halinde olmasına sebep olabileceğinden, yaratıcılığı kısıtlayabiliyor. Aksine, dağınık ve kendine özgü bir ortamda çalışmak, toplumsal normlardan bağımsız bir ortam hissi yarattığı için yaratıcılığı körüklüyor.

2- Yeni şeyler deneme heyecanı artar
Albert Einstein, masasının epey karman çorman olmasıyla da tanınırdı. Ona sorulduğunda, “dağınık bir masa dağınık bir zihnin işaretiyse, o zaman boş bir masa neyin işareti olabilir?” diye cevap vermiş ve dağınık masasını savunmuştu. Araştırmalar da bunu doğruluyor. Zihnin dolu olması, ortalığın da biraz dağılmasına sebep olabilir ancak yeni şeyler deneme, cüret etme heyecanına da sebep oluyor.

Dağınık olmanın dezavantajları

1- Cömertliğiniz azalır
İlginçtir ki, bir araştırmada dağınık bir ortamda olan kişilerin bağış yapma isteğinin azaldığı sonucuna varıldı. Dağınıklık, bir şekilde kişide daha tutumlu olma hali yaratıyor.

2- Kurallar daha fazla rahatsız eder
Kendi dağınık-düzenine alışan kişiler, farklı düzen kurallarına uyulması gereken yerlerde daha fazla sıkılıp bunalabilirler. Örneğin ergenlik çağında odası daha dağınık olan gençler, okulda daha fazla sıkılan ve rahatsız olanlardır. Veya eviniz çok dağınıksa ve buna alıştıysanız, işyerinizdeki düzen zorunluluğu sizi herkesten çok rahatsız edebilir.

3- Sağlıksız tercihler
Aynı araştırmada, dağınık bir ortama alışkın kişilerin sağlığa faydalı seçimler yapma iradesinin de azaldığı ortaya çıkarıldı. Yani dağınıklığa alışırsanız, abur cubur ve hareketsiz yaşama da alışmanız fazla uzun sürmeyebilir.