“Kulüp” Dizisinin Yanlış Müzikleri

“Kulüp” adlı dizi Netflix’de yayınlanmaya başladığı günden beri gündemden hiç düşmedi desek yeridir. Dizide sergilenen oyunculuklar, dizinin konusu, o günlerin Türkiye’si ve İstanbul’u ve dizideki müzikler, diziyi seyredenler tarafından halen konuşulmaya devam ediyor. Sacit Aslan bir süre önce “Kulüp” dizisiyle ilgili Odatv’nin Youtube kanalına bir röportaj verdi. O röportajı seyretmenizi öneririm. Diziyle ilgili birçok ayrıntıya söz konusu videodan sahip olabilirsiniz.

CALYPSO VE METİN ERSOY
Esasında ben “Kulüp” dizisi hakkında çok fazla bir şey yazmak istemiyorum. Zaten dizi hakkında fazlasıyla yazıldı ve çizildi. Sadece dizinin bazı müzikleri konusunda seçimlerin yanlış yapıldığını söyleyebilirim. Salih Bademci’nin canlandırdığı Selim Songür karakterinin yani Kulüp'ün star şarkıcısının söylediği “Masal” adlı şarkı güncel bir pop sound’una sahip. O günlerin müziğini yansıtan bir şarkı olmaktan hayli uzak. Masal şarkısının ritmi “Calypso”. Yine aynı karakterin dizide zaman zaman mırıldandığı “Matilda” adlı şarkının da ritmi “Calypso”. “Calypso müziği”, “Trinidad&Tobago” adasının müziği olarak da bilinir. Bu müziği merak edenler bu şekilde araştırabilirler.

Calypso müziğinin tüm Dünyada tanınmasını sağlayan şarkıcı Harry Belafonte’dir. Türkiye’de tanınmasını sağlayan kişi ise rahmetli Metin Ersoy’dur. Nam-ı diğer “Kalipso Kralı”. Metin Ersoy, yaptığı sahne show’ları ile adından sıklıkla söz ettirmiş bir isimdi. “Vakit Yok Gemi Kalkıyor Artık” ve daha birçok şarkısı ile 1960’lı yıllardan itibaren bir hayli ün yapmış bir şarkıcıydı. Metin Ersoy da Kulüp dizisinde yer alan “Matilda” şarkısını sıklıkla söylerdi. Hatta Matilda’nın yer aldığı albümü de halen piyasada bulunabiliyor.

Ne yazık ki Metin Ersoy’u 2017 yılında kaybettik. Dizide yer alan şarkılardaki “Calypso” müzikleri nedeniyle Selim Songür karakteri yaratılırken Metin Ersoy’dan esinlenildiğini düşünüyorum. “Kulüp” dizisi fazlasıyla konuşuluyor dedik. Peki, bu dizideki gibi kulüpler sadece İstanbul’da mı vardı? Elbette hayır.

NUMUNE VE SANTANA PAVYON
İzmir’in 1950’li yıllardan başlayan renkli ve ilginç bir gece hayatı varmış. O dönemi yaşayanlar, özellikle eski kuşak müzisyenler bunu bilirler. Tam da bu noktada sembol olmuş iki pavyondan söz etmek istiyorum. Numune Pavyonu(tam adı ile Turistik Numune Gazinosu) ve Santana Pavyon. Numune Pavyon’un sahibi Mehmet Ali Alpman, Santana Pavyon’un sahibi ise Halit Alpman’mış. İki kardeşin patron olduğu iki pavyon… Bu pavyonlara müşteriler smokin ya da en azından takım elbise ve kravat ile girilebilirmiş.

Kadınlar ise şık gece kıyafetleri ile… Bugün olduğu gibi kot ve t-shirt ile değil… Adına o yıllarda “pavyon” denilen aslında birer “night club” olan kulüplerden söz ediyorum. Pavyon sözcüğünün kökenine inersek bu sözcüğün Fransızca’dan geldiğini görürüz. Fransızca “pavillon”, çadır, özellikle büyük gösteri çadırı, bu Fransızca sözcük Latince “papilio” hem kelebek hem de bir tür çadır sözcüğünden alıntıdır. Sizlere İzmir örneği üzerinden pavyonları biraz olsun anlatmak istiyorum. 1950’li ve 1960’lı yıllarda pavyonlardaki müzik programları çok ilginçtir. Pavyonları anlamak için öncelikle pavyonda çalınan müzikleri bilmek ve anlamak gerekiyor. Ayrıca ağır ve büyük bir programın olduğu pavyonlarda müzikle ilgili katı kuralların da var olduğunu bilmek gerekiyor.

* Numune Pavyon Mukavele şartları Türkçe-Fransızca




* Mukavelenin Fransızca kısmı




* Numune Pavyon Mukavelesi Türkçe kısmı

PAVYONLARDA ÇALINAN MÜZİKLER

Pavyonda program başlamadan önce yine Fransızca bir tabirle dömi klasik(demi-classique) ve “yarı klasik”ler çalınırmış. Yarı klasiklerden sonra ise alttan üste program başlarmış. Bossa nova’lar ve caz standartları, oryantal, revü, solist altı ve assolist. Bu sıralama zaman zaman bazı küçük değişikliklere de uğrayabiliyormuş. Elbette konsomatrisler de bu pavyonlarda çalışıyormuş. Öncelikli kurallardan birisi Türkçe müziğin kesinlikle yasak olması… Ayrıca tüm repertuvar notaları ile olmak zorunda, 5-6 kişilik orkestralar sahnede tüm programı çalıyorlar. Haftada 4-5 defa prova yapan bir orkestra düşünün. Bu kadar sık prova yapmak bugünün müzik ortamına oldukça çok uzak bir kavram… Günümüzde ayda 4-5 prova bile yapan müzisyen arasanız bile bulamayabilirsiniz. Birkaç istisna haricinde… 1970’li ve 1980’li yıllarda yurtdışından pavyonlarda çalışmaya gelen “artist”ler ve revüler de notaları ile bu pavyonlara gelirlermiş. “Honey Ferrary & Manila Holiday”, “The Sensation Show”, “Veronique Show” gibi revüler. Eğer pavyondaki müzisyenler o partisyonları okuyup çalamaz iseler işten atılırlarmış. Zaten nota okuyamayan müzisyenlerin pavyonda çalışması da o yıllarda mümkün değilmiş. Yani pavyonda çalışan tüm müzisyenler iyi bir nota bilgisine sahip olmak zorundaymış. Programlar ise 21:45-04:45 saatleri arasında oluyormuş. Provalar elbette bu sürenin dışında… Oldukça yorucu bir tempo… Sahnede kalış süresini düşününce oldukça yorucu bir iş olduğu ortada… Assolistin programı bittikten sonra orkestra, 45 dakika civarında caz çalarmış ve buna o yıllarda “müşteri kaçırma müziği” denirmiş. Gece böylelikle son bulurmuş.

ERGUN AYDIN
Pavyon orkestralarında genellikle erkek şarkıcılar varmış. İzmir’de, Santana Pavyon’da en uzun soluklu çalışan şarkıcı bugün İzmir’deki müzik çevresi dışında adını pek de kimsenin duymadığı Ergun Aydın’dır. Ergun Aydın’ın o yıllardaki repertuvarı; Frank Sinatra(My Way, Misty, Fly Me To The Moon), Antonio Carlos Jobim(Once I Loved, Girl From Ipanema, Triste), Stevie Wonder(Sir Duke, I Wish, Pastime Paradise), George Benson(On Broadway, Give Me The Night, Nature Boy) ve benzeri şarkılardan oluşuyormuş.

Böylesine bir repertuvarı Türkiye’de bugün herhangi bir yerde dinlemeniz imkansız. Ergun Aydın çok önemli bir şarkıcı olarak İzmir’de bir hayli ün yapar. 8-10 dilde şarkı söyleyebilen bir şarkıcı. Doğru sözler ve telaffuzlarla.

Bir zamanlar Almanya’da dans şampiyonu olan bir şarkıcı. 37 yıl boyunca çeşitli nedenlerden dolayı aynı pavyonda, yılda 364 gün çalışmış birisi. Ne yazık ki artık hayatta değil. O yıllarda pavyon orkestraları adeta birer okul gibiymiş. Her orkestranın başında yaşı büyük bir şef bulunur. Striptizden oryantale kadar tüm programı götürmek zorunda olan ve o kabiliyette olan orkestralar. Türkçe müzik çalmanın pavyonların patronları tarafından yasak olması nedeniyle bugünkü gibi niteliksiz müziklerin olmadığı yıllar. Yukarıdaki satırlarda yazmış olduğum repertuvarı günümüz müzisyenlerinin büyük bir kısmının bilmediğine de eminim.

BOZULMA NE ZAMAN BAŞLADI
Peki İzmir’deki pavyonlarda “bozulma” ne zaman başlamış? 1984-1985 yıllarında… Sacit Aslan’ın da kitabında anlattığı gibi pavyona gelen müşteri profili İzmir’de de zamanla değişmeye başlar. Kötü para, iyi parayı kovar. Yine o yıllarda Türkçe müziğin yasak olması kuralı esnetilir ve Sezen Aksu, Selami Şahin şarkıları da pavyonlara girer. Bir süre sonra konsomatrislerden assolistler yaratılmaya başlanır. Arabesk müzik de şüphesiz bu bozulmada oldukça etkili olur. Halbuki bu bozulma olmadan önce Santana Pavyon’un sahibi olan Halit Alpman, orkestra provalarını Milano’daki kulüplerin patronlarına telefonda dinletirmiş. Blutv’deki Pavyon belgeselinde anlatılan pavyonlarla yukarıdaki satırlarda anlattığım pavyonları asla karıştırmayın.

Sadece isim benzerliği. Pavyonlardaki bozulmayı en iyi Blutv’deki Pavyon belgeselini seyrederek anlamanız mümkün. George Benson’dan, Stevie Wonder’dan, Antonio Carlos Jobim’den nerelere gelmişiz, bu durumu görmek ve anlamak gerekiyor.

Sevgiyle kalın.

Kaan Çağlayangöl