Çello nasıl bir enstrümandır?

16.yy’da Fransa’da meydana gelen çello yaylı sazlar ailesinin bir üyesi olup, perdesiz bir alettir. Çellonun sapı ve gövdesi ayrı ağaç türlerinden yapılmaktadır. Gövdesi ladin ağacı, sapı ise abanoz olması tercih edilir. İlk yıllarında telleri daha çok değişik bir türdeyken 18. yy itibarı ile günümüzdeki son şeklini almıştır. Sesi inceden kalına doğru sıralanırsa yaylı sazlar ailesinden biri olan viyoladan sonra gelir. Dört tellidir ve bas sesleri çıkarmada hayli başarılı müzik aletidir. Biçimi kum saatini andırır. Çellonun atası viyola da gamba adı verilen 7 telli perdeli bir çalgıdır. Çello, insan sesine en yakın sesi çıkaran enstrümandır. Keman ile birbirlerine çok benzetilseler de boyut olarak birbirlerinden epeyce farklıdır.

Notası, dördüncü çizgi/ Fa, dördüncü çizgi/ Do ve ikinci çizgi/ sol ile yazılır. Ses telleri; Do, Sol, Re ve La olarak akort edilir. Çelloda beşli akort sistemi uygulanmaktadır. Yedi pozisyona kadar numaralandırılır ve sonrası 7. pozisyon ve ilerisi olarak geçmektedir. Büyük akortlar kulak bölümünden yapılmaktadır. İnce ayar akortları ise fix adı verilen küçük metal parçalardan yapılmaktadır. Çellonun ses genişliği 4 oktavdan fazladır. Büyüklüğü ise takriben 1.20 metre uzunlukta ve en geniş yerinde 40 cm civarlarındadır. Bu enstrüman solo olarak kullanılabildiği gibi yardım eden müzik aleti olarakta kullanılmaktadır.


Bu müzik aletinde sol elin azıcık daha kuvvetli ve uzun olması gerekmektedir. Başparmak dışarısındaki bütün parmaklar kullanılmaktadır. Müzisyenin bacaklarının arasında ve yere dayanan bir çubuk üstünde çalınır. Çelloya karşıdan bakıldığı zaman gövdesinin orta bölümünde bulunan ve el yazısı ile "f" harfini andıran iki ses deliği vardır. Yayın tellere dokunuşu ile titreşen tellerden çıkan ses, gövdenin içerisindeki havayı titreştirerek bu deliklerden geri döner ve çellonun duygusunu dinleyicilere yansıtır.

Klasik müzikte orkestralarda büyük bir yeri olan çello son dönemlerde Türk müziğinde de hayli sık kullanılmaya başlanmıştır.