Maymun Çiçeği Virüsü Nedir?

Maymun çiçeği virüsü nedir? Maymun çiçeği virüsünün belirtileri nelerdir? Maymun çiçeği virüsü hakkında her şey...

Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, 2022 yılının Haziran ayında Türkiye'de görülen ilk maymun çiçeği vakası hakkında açıklama yapmış ve "Bir hastamızda maymun çiçeği hastalığı tespit edildi. Hasta 37 yaşında, bağışıklık sistemi yetersizliği var. Kendisi tecrit edilmiş durumda. Temaslı takibi yapıldı, başka bir vakaya rastlanmadı. Bilindiği gibi, bu hastalık solunum yoluyla değil, yakın fiziksel temasla bulaşıyor" ifadelerini kullanmıştı.

Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, 30 Haziran 2022 tarihinde "Bir hastamızda maymun çiçeği hastalığı tespit edildi. Hasta 37 yaşında, bağışıklık sistemi yetersizliği var. Kendisi tecrit edilmiş durumda. Temaslı takibi yapıldı, başka bir vakaya rastlanmadı. Bilindiği gibi, bu hastalık solunum yoluyla değil, yakın fiziksel temasla bulaşıyor" açıklamasında bulunduktan sonra maymun çiçeği virüsü hakkında bilgiler halk arasında araştırılmış ve hastalıkla ilgili haberlere olan ilgi artmıştı. 2023 Ağustos ayına gelindiğinde ise maymun çiçeği virüsü vakalarıyla ilgili yeni bir açıklama yapıldı.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, DSÖ'nün Cenevre'de yapılan haftalık basın toplantısında dünya genelinde artan maymun çiçeği vakalarına dikkat çekti. DSÖ Genel Direktörü Ghebreyesus, dünya genelinde 90 binin üzerinde maymun çiçeği virüsü vakası görüldüğünü ve 156 kişinin virüs nedeniyle yaşamını yitirdiğini bildirdi. (AA)

Maymun çiçeği virüsü nedir?

Hastalığa, Poxviridae ailesindeki Orthopoxvirus cinsinin bir üyesi olan maymun çiçeği virüsü Monkeypox hastalığına neden olur. Monkeypox, öncelikle Orta ve Batı Afrika'nın tropikal yağmur ormanlarında ortaya çıkan ve zaman zaman diğer bölgelere ihraç edilen viral bir zoonotik hastalıktır. Monkeypox ilk olarak 1958'de laboratuvar maymun kolonilerinde çiçek benzeri bir hastalık salgınının ortaya çıkmasıyla keşfedilmiştir, bu nedenle 'maymun çiçeği' adı verilmiştir. Maymun çiçeği virüsü vakası insanda ilk olarak 1970 yılında Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde görülmüştür. Söz konusu tarihten itibaren diğer Orta ve Batı Afrika ülkelerindeki insanlarda maymun çiçeği virüsü vakası bildirilmiştir.

Maymun çiçeği virüsünün Orta Afrika ve Batı Afrika olmak üzere iki farklı genetik grubu vardır. İnsanlarda görülen Orta Afrika maymun çiçeği virüsü, Batı Afrika virüsüne göre daha şiddetlidir ve daha yüksek ölüm oranına sahiptir.

Maymun çiçeği virüsü belirtileri nelerdir?

Ateş, yoğun baş ağrısı, lenfadenopati (lenf bezlerinin şişmesi), sırt ağrısı, kas ağrıları ve şiddetli halsizlik ile karakterize invazyon dönemi 0-5 gün arasında sürer. Lenfadenopati, başlangıçta benzer görünebilen diğer hastalıklarla (suçiçeği, kızamık, çiçek hastalığı) karşılaştırıldığında maymun çiçeği virüsü vakasının ayırt edici bir özelliğidir.

Deri döküntüsü genellikle ateşin ortaya çıkmasından sonraki 1-3 gün içinde başlar. Döküntü, gövdeden ziyade yüz ve ekstremitelerde daha konsantre olma eğilimindedir. Döküntüler genelde yüzde başlayıp (vakaların %95'inde) ve avuç içlerini ve ayak tabanlarını (vakaların %75'inde) etkiler. Ayrıca oral mukozalar (vakaların %70'inde), genital bölge (%30) ve konjonktiva ile birlikte kornea da (%20) etkilenir. Döküntü, ardışık olarak maküllerden (düz tabanlı lezyonlar) papüllere (hafifçe kabarık sert lezyonlar), veziküllere (berrak sıvı ile dolu lezyonlar), püstüllere (sarımsı sıvı ile dolu lezyonlar) ve kuruyup dökülen kabuklara doğru değişiklik gösterir.

Maymun çiçeği virüsü nasıl bulaşır?

Maymun çiçeği virüsü insanlara çoğunlukla kemirgenler ve primatlar gibi vahşi hayvanlardan bulaşır, ancak insandan insana bulaşma da gerçekleşebilir. Monkeypox virüsü bir kişiden diğerine lezyonlar, vücut sıvıları, solunum damlacıkları ve yatak örtüsü gibi kontamine materyallerle temas yoluyla bulaşır. Yetersiz pişmiş et ve enfekte hayvanların diğer hayvansal ürünlerini yemek olası bir risk faktörüdür. Anneden fetüse plasenta yoluyla da bulaşabilir.

Maymun çiçeği virüsünün tedavisi nedir?

Henüz maymun çiçeği virüsü enfeksiyonu için kanıtlanmış, güvenli bir tedavi yoktur. Maymun çiçeği salgınını kontrol altında tutmak amacıyla çiçek hastalığı aşısı, antiviraller ve İntravenöz immün globulin (VIG) kullanılabilir. Bununla birlikte, şu anda, orijinal (birinci nesil) çiçek hastalığı aşıları artık halka açık değildir. 2019'da çiçek hastalığı ve maymun hastalığının önlenmesi için daha yeni bir aşı onaylanmakla birlikte henüz kamu sektöründe yaygın olarak mevcut değil.

Hastalık 1980'de Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından eradike edildi. Yüksek ateş, halsizlik, ciddi sırt ağrısı, karın ağrısı ve kusma şikayetleri ile kendisini gösteren hastalık birkaç gün içinde döküntü ile devam eder. Vakaların yüzde 30'unda ölümcül seyreden bir hastalıktır. Tüm dünyada yaygın şekilde aşı uygulanması ile yeryüzünden silinmişti. Çiçek hastalığına sebep olan virüs ile aynı grupta yer alan maymun çiçeği virüsü de aslında yeni bir virüs değildir. Özellikle Afrika kıtası ülkelerinde 1970’lerden beri aralıklı salgınlara sebep olan virüs, Afrika dışı ilk salgınını 2003’te yapmıştır. Mayıs 2022'nin başında Avrupa ülkelerinden vaka bildirimleri yapılmaya başlandı.