Uyku Spreyleri Gerçekten Etkili mi?

Bu şişelenmiş sıvılar, vücudu rahatlattığı ve uyumaya yardımcı olduğu iddia edilen bitkisel maddeler içeriyorlar. Peki gerçekten uyumanızı hızlandırıyorlar mı?

Uykusuzluk ve uykuya dalmaya çalışırken geçen süredeki gerginlik birçok insanın muzdarip olduğu bir durum. Bunun için birçok şey denemiş ve başarıya ulaşamamış olabilirsiniz. Acaba son zamanlarda oldukça popüler olan uyku spreyleri işinize yarayacak mı?

Uyku spreyleri işe yarıyor mu?

Uyku araştırmacısı ve uyku izleme cihazı Oura Ring'in danışmanı Rebecca Robbins, "Bildiğim kadarıyla, uyku spreylerinin uyku üzerindeki etkilerini inceleyen hiçbir bilimsel çalışma yok." diyor. Ancak 2015'te aromaterapi müdahalelerinin uykuya dalmada yardımcı olan bir çalışma olduğunu gösteren bir araştırmaya işaret ediyor. Yastık spreyi olarak da anılan spreyler, sayısız bileşen formül içerebiliyorlar. Bu nedenle belirli karışımlar veya markalar üzerine araştırmaların sınırlı olması şaşırtıcı değil.

Yaygın olarak kullanılan içerikler

Spreylerde yaygın olarak bulunan bitkisel bileşenler üzerine çok sayıda araştırma bulunuyor. Aşağıdaki bileşenlerin daha iyi bir uyku için faydaları olabilir:

Lavanta

"Yastık/uyku spreyi bileşenleri arasında belki de en çok araştırılan ve ilişiği olduğu gösterilen ve uyku konusunda olumlu sonuçlar veren bileşen lavanta." diyor Robbins. Sekiz çalışmayı değerlendiren bir incelemede, lavanta yağının uykuya dalmada yardımcı olmak için küçük ila orta derecede bir yararı olabileceği sonucuna varıldı. 2015'te yapılan başka bir araştırma, geceleri lavanta esansiyel yağı ile doldurulmuş bir bant takan kişilerin, sadece sağlıklı uyku hijyenlerini uygulayanlara kıyasla daha iyi uyku kalitesine sahip olduğunu saptadı.

Papatya

Bitki çaylarında yatıştırıcı bir bileşen olarak papatya içmeye aşina olabilirsiniz ama onu teneffüs etmeye alışık mısınız? Papatya kokusu ile ilgili yapılan araştırma lavanta kadar detaylı değil ancak işinizi görebilir. 2013 yılında yapılan çalışmada, Romen sarı papatyası, lavanta ve neroli esansiyel yağlarının bir karışımının yoğun bakım ünitesindeki 56 hasta üzerindeki etkileri incelendi. Aromaterapi tedavisi görenler, kontrol grubuna göre kaygı düzeylerinde azalma ve uyku kalitesinde artış yaşadı. Ancak karışımda birden fazla yağ bulunduğundan, tek başına papatyanın etkilerini saptamak oldukça zor.

Kedi otu

Kökeni 1700'lere uzanan ve Avrupa ve Asya'ya özgü olan çok yıllık bir bitki olan kedi otu, uykuya dalmaya yardımcı olmak amacıyla kullanılıyor. Bu sebeple kedi otu daha iyi uyumak için güvenli ve etkili bir bitkisel ilaç olarak gösteriyor. 60 adet çalışmanın 2020'de yapılan bir incelemesi ve meta-analizi, bu mütevazı bitkinin su veya alkol içinde tentür olarak alındığında uyku için bazı terapötik faydaları olduğunu belirledi:

• Kaygıyı azaltmak

• Uykuya dalma süresini kısaltmak

• Genel uyku kalitesini iyileştirmek

Vetiver

Vetiver, ticari olarak üretilen ve en çok satan yastık spreyi olan ThisWorks'ün önemli bir bileşeni. Bunun yanında ThisWorks'ün "Sinirleri yatıştırır ve denge hissi sağlar." tezinin ise kanıtlanmış bir yanı yok. Fakat 2020 yılında yapılan bir araştırma, vetiver ve diğer yağların bir karışımının hayvanların stres hormonu olan kortizol düzeylerini azalttığını keşfetti.

Bergamot

Papatya gibi bergamot da hem uçucu yağlarda hem de çaylarda kullanılıyor. Earl Grey çayına kendine özgü lezzetini veren en önemli bileşen. Büyük bir fincan kafeinli siyah çay gevşemenize yardımcı olmasa da bergamot yağı rahatlatıcı özelliklere sahip gibi görünüyor. 2015 yılında yapılan bir ankette, katılımcılara, biri bergamot ve sandal ağacı içeren uçucu yağlarla dolu bir inhaler verildi. Katılımcıların yüzde altmış dördü ise uyku kalitesinde bir iyileşme olduğunu ifade etti. Ayrıca 2019 yılında yapılan bir araştırma, kalp rehabilitasyon ünitesinde bergamot, lavanta ve ylang-ylang karışımını soluyan hastaların, plasebo soluyanlara göre önemli ölçüde daha iyi dinlendiğini ve hatta geceleri banyoyu daha az kullandıklarınını keşfetti. Yine bu çalışmalarda bergamot diğer yağlarla birleştirildiğinden, tek başına gerçekleştirebileceği etkilerini ayırt etmek biraz zorlaşıyor.

Uyku rutininiz bakımından

Klinik bir bakış açısıyla hala yastık spreyinin sizi uykuya daldırma kabiliyeti konusunda bir kararsızlık söz konusu. Yine de zihinsel etkilerini küçümsememek gerekiyor. Sağlıklı bir uyku hijyeni için uzmanlar rutinin önemini vurguluyor. Yastığınıza sprey sıkmak, uyku zamanının geldiğini hissetmek ve kendinize belirtmek için kesinlikle bir adım olabilir. "Rahatlatıcı bileşenlere sahip yastık spreyleri, yatmadan önce rahatlama ritüelinin parçası olarak görülebilmeleri açısından faydalı olabilir." diye açıklıyor Robins.