Kuyruk Nedir?

Kuyruk, birçok hayvanın arka kısmında omurgadan ayrılarak vücuttan dışa doğru uzayan bir eklentidir. Daha teknik tabiriyle kuyruk, vücudun torso kısmına ek olarak bulunan esnek bir eklentidir.

Biyolojik eklentiler, vücudun dışına doğru uzayan çıkıntılardır. Örneğin kol ve bacaklar birer eklentidir; benzer şekilde antenler, ağız parçaları, solungaçlar, pereiopodlar ve pleopodlar gibi yürüme araçları, cinsel organlar, kuyruk ve kuyruk uzantıları da biyolojik eklentiler arasında yer alırlar.

Bir organın kuyruk olarak görülebilmesi için, vücudun dışından seçilebilir olması gerekmektedir. Bu, az sonra göreceğimiz gibi kuyruğu ve kalıntılarını tanımlamak adına önemli bir detaydır ve evrimsel biyoloji açısından önemli bilgiler vermektedir.

Kuyrukta bulunan kas ve iskelet dokusu ile nörovasküler dokulardan dolayı kuyruk, genellikle oldukça hareketli bir organdır. Kuyruklu ve omurgalı hayvanlarda ("kaudal" veya "kaudat" hayvanlarda) kuyruk içerisinde omurlar, kuyruk ucuna kadar devam etmektedir. Bu yapılardaki varyasyonlar dolayısıyla hayvanlar aleminde çok çeşitli kuyruklar bulmak mümkündür.

Kuyruk Ne İşe Yarar?

Her ne kadar kuyruk yapısına genellikle omurgalı hayvanlarda rastlıyor olsak da, akrepler ve salyangozlar gibi çeşitli omurgasızlarda da kuyruk-benzeri eklentiler bulunmaktadır. Bunlara genellikle "kuyruk" adını vermiyoruz ve "kuyruk-benzeri eklenti" terimini tercih ediyoruz; çünkü kuyruklar, omurgalı hayvanları ayırt etmekte kullanılan anatomik özellikler arasında yer almaktadır.

Hepimizin bildiği gibi kuyruk, pek çok hayvanda denge ve kimi zaman tutunma amaçlı bir organ olarak kullanılmaktadır. Örneğin kuyruklarını 5. kolları gibi kullanan örümcek maymunları, ağaçlar üzerinde saatte 50 kilometreyi aşan hızlarda hareket edebilirler.

Bu tür kuyruklara sarılıcı (prehensil) kuyruk adı verilmektedir. Bu tür kuyruklara çoğunlukla Yeni Dünya Maymunları'nda rastlamaktayız. Bu maymunlar, Amerika kıtasında evrimleşmiş maymunlara verdiğimiz genel bir isimdir; özellikle de Güney Amerika'nın yoğun orman örtüsü içerisinde bu özelliğin güçlü bir şekilde seçildiği görülmektedir.

Benzer şekilde, duvarlarda ve çok çeşitli yüzeylerde kolaylıkla dikey ve hatta baş üstü bir şekilde yürüyebilen geko kertenkelelerinin kuyruğu, yüzeyler arası geçişlerde ve yaban hayat içerisinde büyük öneme sahiptir.Buna ek olarak kuyruk, genellikle yerden yüksek yaşayan ve denge konusunda üzerinde güçlü seçilim baskıları olan hayvanlar için de önemli bir organdır. Örneğin kediler ve kangurular için kuyruk, vazgeçilmez bir denge organıdır.

Kuyruğun görevlerinden bir diğeri ise sosyal sinyallemedir; örneğin bazı geyikler, kuyruklarının altındaki beyaz postu göstererek diğer geyikleri olası tehdit unsurlarına karşı sessizce uyarabilirler.

Kunduzlar, kuyruklarını suya tokat gibi vurarak tehlike sinyalleri verebilirler. Hepimizin yakından tanıdığı evcil köpekler (ve ataları/kuzenleri konumundaki vahşi kurtlar) kuyruklarını kullanarak duygularını birbirine iletebilirler. Elbette, kuyruk-benzeri eklentilere sahip akrepler, bu yapının ucunda zehir taşırlar.

Bazı kertenkele türleri, tehlike anında kuyruklarını bırakarak tehdit unsurunu şaşırtmaya çalışırlar; çünkü kuyruk, bedenden ayrıldıktan sonra da kasılmayı ve kıvrılmayı sürdürür. Çoğu türde bu kuyruklar sonradan yeniden gelişir ve genellikle bu yeni kuyruğun içinde kemik bulunmaz; sadece kıkırdak doku bulunur.

Her türde kuyruk tamamen kopmaz; örneğin bazı fareler, tehlike altındayken kuyruklarının dış derisini dökebilirler (buna "eldiven çıkarma" denir) ve bu sayede avcılarını şaşırtabilirler.

Kuşlarda ise kuyruk, rektris (İng, Lat: "rectrice") isimli, kuşların fren yapmasını ve uçuş sırasında yön değiştirmesini sağlayan, özel tüyleri barındıran bir yapıdır. Cennet kuşları, lirkuşları ve muhtemelen en meşhur olarak tavuskuşlarında bu tüyler aynı zamanda çiftleşme öncesi kur davranışlarında büyük bir role sahiptir. Ağaçkakanlar gibi kuşlarda ise kuyrukta bulunan sert tüyler, bu hayvanların ağaç gövdelerine sıkı sıkıya sarılabilmelerini sağlar.

Son olarak atlar gibi otlayan hayvanlarda kuyruklar, hem vücudu ısırmaya çalışan böcekleri savuşturmaya yarar, hem de köpekler ve yakın akrabalarında olduğu gibi, hayvanın duygusal durumunu ifade eden bir araç olarak kullanılır.

İnsanlarda Kuyruk Sokumu ve Kuyruk Kemiği

İnsan ve yakın akrabalarının omurgasında kuyruk sokumu veya kuyruk kemiği olarak bilinen bir kemik grubu vardır. Sacrum(S1-S5 omurlarının kaynaşmasıyla oluşan üçgen biçimli bir kemik)isimli kemiğin hemen altında yer alan coccyxkemiklerini kapsayan bu gruba ait kemikler büyük oranda körelmiş olsa da, etraftaki kaslara tutunacak bir yüzey sağlayan ve dolayısıyla tamamen işlevsiz olmayan bu kemik, kuyruklu atalarımızdan bize kalmış bir mirastır.