Midyeler Neden Sağlıksızdır?

Özellikle atıklarla kirletilen denizlerden, su sirkülasyonunun çok fazla olmadığı koylardan toplanan midye ve diğer kabuklu canlıların tüketilmesinin sağlık açısından risk taşıdığı bildirildi.

Çukurova Üniversitesi (ÇÜ) Çevre Mühendisliği Bölümü Başkan Yardımcısı Doç. Dr. Çağatayhan Ersü, denizlerdeki kirliliğin tüm canlıları etkilediğini, özellikle midye ve kabuklu canlılar vasıtasıyla insanların da büyük sağlık riski altında olduğunu söyledi.

Midyelerin deniz suyunu süzerek beslendiklerini ifade eden Ersü, "Bu şekilde beslendikleri için sudaki her türlü madddeyi bünyelerinde barındırabiliyorlar. Bu canlılar özellikle şehirleşmenin yoğun olduğu bölgelerde atık suların denize deşarj edildiği bölgeleri tercih ederler. Çünkü böyle sularda beslenecekleri atıklar çoktur. Bu midyeler toplanıp tüketime sunulduğunda insan sağlığı açısından büyük sorunlara neden olabilirler" dedi.

Ersü, tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de midyenin sevilerek tüketilen bir gıda olduğuna değinerek şunları kaydetti:

"Midyeler suyu süzerek beslenen canlılardır. Kirli sularda yaşayan midye gibi canlılar kurşun ve kadmiyum gibi ağır metaller başta olmak üzere tüm kirleticileri bünyesinde toplayabilir. Bu da insan sağlığı açısından çok risklidir. Bu sebeple tüketilecek midyelerin temiz sulardan elde edilmesi ve hijyenik koşullarda hazırlanıp satışa sunulması gerekmektedir. Evsel ve endüstriyel nitelikli atık suların deşarj edildiği deniz bölgelerinde yetişen midye gibi kabuklular, ağır metalleri ve kimyasal maddeleri bünyelerinde aşırı miktarda konsantre edebilirler ve tüketildiklerinde bu kirleticiler insan bünyesine geçerek enzim faaliyetlerine, merkezi sinir sistemine, hücre ve dokulara olumsuz etkiler yapabilir."

Özellikle denize kıyısı bulunan kentlerde yaz aylarında rağbetin daha da arttığı midye dolmaların genellikle seyyar satıcılar tarafından tüketime sunulduğunu anımsatan Doç. Dr. Ersü, şöyle devam etti:

"Denizden çıkarıldıktan sonra haşlanan midye etlerinin nasıl bir mutfak ortamında dolma haline getirildiği tam olarak bilinmiyor. Zaman zaman yapılan operasyonlarda bu işlemlerin ne kadar sağlıksız ortamlarda yapıldığı gözler önüne seriliyor. Bu nedenle vatandaşların midye yerken bir kez daha düşünmeleri gerektiğine inanıyoruz. Midyeden vazgeçemeyenler ise ya kendi evlerinde yaparak tüketsinler ya da nereden avlandığı ve ne şekilde pişirildiğinden emin oldukları yerlerde yesinler. Aksi takdirde ciddi sağlık sorunları yaşayabilirler. Bu nedenle hem vatandaşlarımıza hem de Sağlık Bakanlığı ile belediyelere önemli görevler düşmektedir."

Midye Regl Olur Mu; Bu konu oldukça merak edilen bir konu haline gelmiştir. Genel olarak insanların kafasında midye regl oluyor ve bu yüzden yemek günah gibi bir inanca sahiptir. Midye incelendiğinde regl olması gibi bir durumun söz konusu bile olmadığı görülür. Regl insanlarda, döllenmeyen dişi hücrelerinin kan ile birlikte vücut dışına atılması olarak açıklanmaktadır.

Köpek gibi diğer memeli canlılarda ise, periyot süreleri ve nedenleri değişmekle birlikte çeşitli kanama yada regl söz konusudur. Midye bir yumuşakçadır. Ahtapot ve solucan gibi diğer canlılar gibi kanı yoktur. Bünyesinde kan olmayan bir canlının da vücudundan kan çıkarmasının mümkün olmadığı bilinmektedir. Bunun yanı sıra regl olabilen inek insanlar tarafından tüketiliyor.

Midyelerin üremelerinin dış döllenme ile gerçekleştiği ve bunun genel olarak tüm balıklarda mevcut bir durum olduğu bilinmektedir. Üreme döneminde dişi midye yumurtalarını bırakır, erkek midye de erkek hücrelerini bırakır. Denizin içerisinde bir araya gelen hücreler, yeni bir hücre oluşturur ve bu da yeni bir midye meydana gelmesi demektir.

Midyeler belirli mevsimlerde ve değişik zaman aralıklarında kabuklarının içindeki eti olarak tabir edilen yapının renk değiştirme gibi bir durumu vardır. Bazı zaman saydam,pembe, kahverengi ve turuncu renklerde olabilir. Genellikle üreme döneminde dişi midyelerin pembe ve turuncu, erkek midyelerin beyaz renkte olan üreme hücrelerini suya saldıkları zaman bunu gören kişiler midyenin regl olduğunu düşündüğü kanısı sabittir.

Halbuki midyelerin üremesi yılda iki kez, bahar mevsimindedir. Midyenin üreme mevsiminde et verimi düşük olur. Çünkü midye, enerjisinin genelini, üreme hücresi üretmek ve sonra da bir sonraki döllenmeye hazırlanmakla geçirir. Bu zamanlarda, midyelerin etleri genel olandan çok daha küçük boyutlarda olur.
Denizin temizlenmesine katkı sağlayan bir canlıdır midye. Denizin kirli olan kısımlarında, özellikle pis suların denizler ile birleştiği noktalarda artış sağladığını gözlemlemek mümkündür. Çünkü midyeler, denizdeki pislik ve artıkları temizleyip, filtre ederek, bu pislikleri, kabuğunda bulunan sedef sayesinde inciye dönüştürür yine bu pislikler sayesinde beslenir ve gelişimini sağlar.

Bu şartlar nedeniyle sağlıklı bir yiyecek olarak savunulamaz. Fakat midyeyi sağlıksız besinler arasında da somut zararı olmayan sağlıksız ürünlerden sayabiliriz.

Kaynakça / İçeriği Geliştiren Uzmanlar
Uzm. Engin Aktu