Kamışlı bir müzik aleti olarak mızıkaya benzeyen melodikanın çalışma mantığı içeriye giren havanın basılı klavye üstünde kamışı titretmesi ile ses oluşturmasıdır. Genel olarak iki veya üç oktavlık ses genişliği bulunan melodikanın ilk ortaya çıkışı 19. yüzyılda İtalya’da olmasına karşın modern formlardaki ilk oluşumu 1950’li senelerde müzik aletlerinin üretimini yapan Hohner firması tarafından gerçekleştirilmiştir. İlk başlarda tasarım ve maliyet problemleri nedeniyle üretimi duran melodika zaman geçtikçe türlü müzik firmalarının üretimiyle de müzik dünyasındaki yerini almıştır.

Bas melodika
Daha düşük perdeden çalan tenor çeşidi de bulunan bas melodikalar, az bilinen ve kullanılan türdür.

Tenor melodika
En fazla bilinen ve kullanılan melodika çeşidi olarak soprano ve alto melodikaya göre bir düşük perdeden çalınan melodikadır. Sol el alt kolu tutarken sağ el ile klavye çalınır. Hava tüpü ile bir yüzey üstüne yatay yerleştirilerek her iki el kullanılarak da çalınabilir.

A
ccordina: Melodika ile benzer mekanizmaya sahip olmasına karşın notalar klavye yerine akordionun bas düğmelerine benzer tuşlar ile sağlanmaktadır.

Vibrandoneon
Genel olarak plastik kullanılarak yapılmış olan melodikaların tersine daha sıcak ve zengin sese sahip olan ahşap kasaların kullanılmış olduğu bir türdür. Vibrandoneonun geçmişi İtalya'da 1919 senesine kadar uzanır.


Melodikalar ses aralıklarına göre dört gruba ayrılır:

Öğreniminin kolaylığı nedeniyle özel olarak çocukların müzik eğitiminde tercih edilen melodikanın müzik alanında ilk kullanımı 1960’lı senelerde besteci Steve Reich ve caz müzisyen Jr. Phil Moore tarafından gerçekleşmiştir. Reggae müziğin temsilcilerinden Augustus Pablo 1970’li senelerde parçalarında sıkça melodikaya yer vermiştir. Ek olarak blues müzikte Paul Oscher melodika ile performanslar sergilemiştir. Bunun yanı sıra melodika folk müzikte ve bağımsız rock müziğinde de hayli popülerdir.

Hem ağızlıktan üflenerek aynı zamanda hava tüpü kullanımıyla yatay olarak çalınabilen melodika, mızıka ve akordiyon arasında bir ses tonuna sahiptir. Genelde melodikanın iki ana çeşidi bulunmaktadır. İki dize durumunda bulunan tuşların bir dizesi sağ el ile C majör notaları basarken diğer dizesi sol el ile diyez ve bemol sesleri vermektedir. Melodikanın ikinci çeşidi ise, piyano ve org benzeri klavyelerden oluşan ve yalnızca sağ el tarafından kullanılan clavietta melodikalardır.

Soprano ve alto melodika
Yüksek frekanslı melodikalardır. Çoğu zaman sol el siyah tuşları, sağ el ise beyaz tuşları kullanır. Bazı çeşitleri ise iki el ile aynı zamanda çalacak halde düzenlenmiştir.