MÜSLÜMANLARA “Namaz vaktine girildiğini ilan eden” ezanın ilk nerede ve kimin tarafından okunduğu bilinen bir kıssadır.



Hz. Muhammed’in Medine’ye hicretinin hemen ardından inşasına başlanılan Peygamber Mescidi yani Mescid-i Nebi tamamlanır. Ancak, Müslümanlara namaz vakitlerin nasıl duyurulacağı konusundaki belirsizlik sürmektedir. Hz. Muhammed “Boru ve çan çalınması ya da ateş yakılması” önerilerini diğer dinlerin uygulamaları olduğu gerekçesiyle kabul etmez.



Müezzinlerin piri

Hz. Ömer’in “Biri bağırarak vakti ilan etsin” önerisi üzerine Hz. Muhammed görevi Bilal-i Habeşi’ye verir; ki Hz. Bilal, o tarihten itibaren müezzinlerin piri olarak kabul edilir.

Rüyada gelen sözler

Bir süre sonra da Müslümanları namaza çağırmak için kullanılacak çağrı sözlerini, rüyasında gördüğünü söyleyen Abdullah b. Zeyd, Hz. Muhammed’in kapısı çalar; rüyasını anlatır. Hz. Muhammed, rüyada öğrenilen sözleri beğenir ve ezan okunması kararını verir. İlk ezanı da Bilal-i Habeşi okur. 622 yılında okunan ilk ezandan bu yana aynı sözler kullanılmaktadır.

Ancak, ünlü hadisçi İbn Mace’nin aktardığı bir rivayet ezanın 622 yılından bu yana değişmeyen söz yapısının “Sabah ezanı” için geçerli olmadığını göstermektedir.

Hz. Muhammed’in uyuması

İbn Mace’nin aktardığı rivayete göre Hz. Bilal, Hz. Muhammed’e gelerek sabah namazı vaktinin geldiğini haber vermek ister. Ancak kendisine Hz. Muhammed’in uyuduğu bilgisi verilir. Bunun üzerine Hz. Bilal, kendiliğinden ezana “Namaz uykudan hayırlıdır” bölümünü ekler.

Hz. Muhammed de bu eklemeye onay verir.

Tesvib geleneği

Kimi kaynaklarda bu ekleme onayının Hz. Ömer tarafından verildiği savunulsa da genel kabul, İbn Mace’nin aktardığı bilgi doğrultusundadır. Hz. Bilal’in eklediği bu bölüme, İslam literatüründe “Tesvib” adı verilir.

Tesvib, sabah ezanında “Hayya alel-felah” yani “Haydi Kurtuluşa” bölümünün ardından “Es-salâtu hayrum-minen-nevm” yani “Namaz uykudan hayırlıdır” cümlesini iki kez tekrarlanmasına karşılık gelir.







Alıntı