Nietzsche'nin "Ahlak, sürü hayvanının içgüdüsüdür"
oncelikle nietzsche, ki ben kendisine nice demek istiyorum, kontrol etmek gerekiyor ismi dogru mu yazdik diye yoksa, bu tarz sozleriyle cok tartisiliyor. tipki "tanri oldu" gibi. tartismalar da zaten nice'nin kitabini okumadan, sadece soz uzerine donuyor.

iyinin ve kotunun otesinde kitabinda nice toplum ve yarattigi evrensel olmayan ahlaktan bahseder.

yani ahlak, suru hayvanlarinin icgudusudur dediginde ahlaksiz oldugumuz zaman insan oluruz demiyor direk olarak. ahlak kavraminin kendisine gonderme yapiyor. zaten nice'nin toplum elestirileri hep kisitlayici tabu, inanc ve ahlak temelindedir.

nice bu sozu soylerken, ayni zamanda evrensel bir ahlak olmadigini da soyler. yani ahlak sadece belirli bir grup insanin kendi topluluklari icin olusturdugu bir cesit kisitlamalar butunu oluyor. bazilari sadece birarada
yasadigimiz icin. baska yerlerde diger topluluklarin umurunda olmayan bazi seyler bazi topluluklar icin hayati onem tasiyabiliyor.

bunlari da goz onune getirdigimizde, ahlak icgudusel olarak insan toplumlarinin yarattigi bir kavram oluyor. bu durumda nice de ahlak'tan bahsederken bu toplumsal kisitlamalardan ve insanin bunlari asarak ulasacagi bilginlikten bahseder.

yani nice aslinda insanin doga sartlarinda yasayamayacagini savunur. bu yuzden de ahlagin insanin bu cabasi neticesinde olusturdugu gereksiz bir kaygidan olustugunu da soyler.

nice icin dusunceleri goz onune alindiginda, gayet tutarli bir yaklasimdir.

fakat ben nice'yle doga ve insan konusunda farkli dusundugumden bu sozune yarim katiliyorum. ben ahlagin insanin icgudusel olarak hayvanlarda farklilasma adina getirdigi kendini kisitlamalar oldugunu dusunuyorum. ve kendinizi ne kadar bundan farkli gorseniz de aslinda herkes bir sekilde bunun kolesi olmus durumda. o yuzden de hic birimiz ustinsan olamiyoruz zaten.

ayrica ayni kitapta gecen benim icin nice'nin en guzel aforizmalarindan birini de aklimda kaldigiyla paylasmak istiyorum;

yildizlari "kendinin uzerinde" olarak goruyorsan, hala bilen bir goze sahip degilsin.

bazi seylerin otesini gormek lazim. ahlak da boyle. oylesine siki sarilmisiz ki bazi seylere ahlak adi altinda bir kac yuzyil once insanlarin haberlerinin bile olmamasi bizim icin hic bir sey ifade etmiyor.