Tekil Mesaj gösterimi
Eski 12 Haziran 2022, 02:04   #1
Çevrimdışı
Leydihan
Avatarsız Forumel Üyesi
Üyelerin profil bilgilerini yalnızca kayıtlı üyeler görüntüleyebilir. Lütfen kaydol bağlantısından üye olunuz.
Varsayılan Yönetim Biçimleri

Yönetim Biçimleri

Yönetim biçimleri kavramı devletlerin idare şekillerini tanımlamaktadır. Yönetim biçimi ile devletin kuruluşunun ve milletlerin hayat tarzlarının, dünya görüşünün derin bir ilgisi vardır.

Liberal yönetimler
  • Liberalizm: Siyasal, ekonomik ve toplumsal özgürlükleri savunur.
  • Kapitalizm: Sözcük köküne bakıldığında, üretici gücün para ve dolayısıyla sermaye birikimi olduğu savunulur.
  • Cumhuriyet: Genel olarak temsili demokrasinin uygulanmasını ifade eder. Halkın kendisini yönetecek kişileri serbest seçimlerle işbaşına getirmesidir.
  • Demokrasi: Herkesin -veya hak tanınan çoğunlukların- yönetime doğrudan veya dolaylı olarak katılma olanağının bulunmasıdır.
  • Liberteryanizm: Devletin topluma ve ekonomiye müdahalesinin minimize edilmesi gerektiğini savunan görüştür.
  • Merkantilizm: Sermaye birikimi ve ticaretin devletlerin asıl gücünü oluşturduğu savunulur.
Devletçi yönetimler
  • Devletçilik: Devlet ekonomiyi veya sosyal hayatı belirli bir seviyede kontrol eder. Devlet üretime hakim güç olarak ön plana çıkar.
  • Sosyalizm: Devletin, üretim araçlarına (fabrikalara, tarım arazilerine, hayvan çiftliklerine, maden ocaklarına) ve temel tamamlayıcı kurumlarına (bankalar, kooperatifler) mutlak egemen ve sahip olmasıdır.
  • Komünizm: Sınıfsız bir toplum oluşturulmak istenmesidir.
  • Sosyal Demokrasi: Toplum yararına olmak üzere devletin ekonomiye ve sosyal hayata müdahale ettiği bir sistemdir.
  • Demokratik Sosyalizm: İşyerinde demokrasi, işçilerin ve işçi kooperatiflerinin sahip olduğu mülkiyet fikri vardır. Klasik sosyalizmin aksine çok partili sistem savunulur.
Otoriter yönetimler
  • Otoriteryenizm: Bireysel özgürlüklerin kısıtlandığı ve iktidara halkın mutlak itaat etmesi yönünde baskıların yapıldığı bir sistemdir.
  • Otokrasi: Yönetici, bütün siyasi yetkileri tek başına elinde bulundurur veya sonradan toplar. Bir biçimde denetim mekanizmalarının dışında kalmasını sağlayacak bir sistem oluşur.
  • Nasyonalizm: Millet (ulus) kavramını esas alan bir ülke yapılanması öngörülür. Etnik (kabileler şeklinde) veya dinsel (ümmet şeklinde) bir toplumsal birlikteliği reddeder.
  • Militarizm: Askeri örgütlenme ve savaş ekonomisi uygulanır.
  • Totalitarizm: Devletin mutlak üstünlüğü, devlete mutlak itaat öngörülür.
  • Despotluk: Zorbalığı, acımasızlığı araç olarak kullanan bir kişi iktidara mutlak hakimdir. Sivil görünümlü ancak baskıya dayalı bir rejim vardır. Hızla diktatörlüğe dönüşebilir.
Faşizan yönetimler
  • Faşizm: Lider sultası vardır ve ona tartışmasız itaat edilir. Irkçı örgütlenmeler ve söylemler bu tip bir siyasal sistemin odak noktasında yer alır. Günümüzde Neo-Faşizm adı verilen bir alt türü de bulunur.
  • Nasyonal sosyalizm (Nazizim): Güç birliğini esas alan bir toplum birlikteliği fikrine dayanır. Günümüzde Neo-Nazizm adı verilen bir alt türü de bulunur.
Monarşik yönetimler
  • Monarşi: Tek kişinin iktidara mutlak hakim olmasıdır.
  • Mutlakiyet: Hükümdarın yetkileri mutlak ve paylaşılamazdır. (Monarşinin bir alt türü olarak ele alınmalıdır.)
  • Meşrutiyet: Hükümdarı çeşitli ölçülerde denetleyebilen ve iktidar yetkisini farklı düzeylerde paylaşabilen bir meclisin / parlamentonun bulunması halidir. (Monarşinin bir alt türü olarak ele alınmalıdır.)
  • Sembolik monarşi: Hükümdarın hükmetme gücü elinden alınmış, kraliyet kavramı tamamen sembolik bir duruma gelmiştir. Fiili yönetim yetkisi, parlamentolara ve hükûmetlere aittir.
Oligarşik yönetimler
  • Oligarşi: Ülkedeki küçük bir grubun, veya bir sınıfın yönetim yetkisine sahip olması durumudur.
  • Plütokrasi: Zenginler sınıfının ülkeyi yönetmesidir. (Timokrasi sözcüğü de benzer bir yönetim biçimini ifade eder.)
  • Teknokrasi: Bilginlerin, akademisyenlerin iktidarıdır.
  • Aristokrasi: Seçkinler veya soylular sınıfı ülkeyi yönetir.
  • Teokrasi: Ülkeyi din adamları sınıfının yönetmesidir.
  • Jüristokrasi: Yargıçlar sınıfına yönetim hakkı tanınmasıdır. (Kritarşi sözcüğü de benzer bir yönetim biçimini ifade eder.)
  • Stratokrasi: Askeri sınıfın egemenliğine dayalı bir yönetim şeklidir.
  • Meritokrasi: Liyakata dayalı olarak sınavla işbaşına gelen bir sınıfa yönetim hakkı tanınmıştır.
  • Etnokrasi: Ülke yönetiminin baskın olan etnik grubun kontrolünde olduğu ve bu kontrolün yönetimdeki grubun çıkarlarını ilerletmek için kullanıldığı sosyolojik, siyasal veya toplumsal sistemdir.
Federatif yönetimler
  • Federasyon: İçişlerinde bağımsız ama daha büyük bir devlet yapısına da sıkı sıkıya bağlı, çeşitli nedenlerle dışişlerinde bağımsız davranamayan devletçiklerin birleşmesiyle oluşan kapsayıcı bir devlettir.
  • Konfederasyon: Hem içişlerinde hem de dışişlerinde bağımsız olan, ancak ortak ve sınırlı çıkarlarını birlikte gerçekleştirmek amacıyla, bir antlaşma ile kurulan topluluklardır.
Anarşi
  • Anarşizm: Her tür otoriteyi, yönetim anlayışını reddeden görüştür. İnsanın devlet kurumuna ihtiyacı olmadığı savunulur. Anarko-komünizm, Anarko-kapitalizm, Anarko-sendikalizm, Anarko-nihilizm gibi türleri bulunmaktadır.