Yazar : Sabahattin Ali
Yayınevi : Yapı Kredi Yayınları
Yılı : 1937
Kullanılan Baskı : Yapı Kredi Yayınları, 66. Baskı, 2015
Sayfa Sayısı : 220

Türk Edebiyatı’nın en meşhur yazarlarından olan Sabahattin Ali’nin ismi, son yıllarda git gide popülerleşen Kürk Mantolu Madonna ile eşdeğer hale gelmiş durumda. Bu kitabın çok satanlar listesindeki yerini uzun süredir kaybetmemesi, elbette yazarın diğer eserlerine olan ilgiyi de arttırıyor. Sabahattin Ali’nin en çok ilgi gören ikinci eseri konumunda ise, Kuyucaklı Yusuf adlı romanının olduğu söylenebilir.

Sabahattin Ali’nin Kürk Mantolu Madonna’dan çok daha farklı bir kurgu ve konuyu ele aldığı Kuyucaklı Yusuf, o döneme kadar bir öykücü olarak bilinen Ali’nin ilk romanıdır.

Genç yaşta yetim kalan Yusuf’un kendini bir türlü ait hissetmediği Edremit kasabasındaki yaşamını anlatan roman; değindiği toplumsal konular, ele aldığı köylü karakterler ve gözler önüne serdiği toplumsal adaletsizlikler nedeniyle karakteristik bir Sabahattin Ali eseri olarak tanımlanabilir.

Özet

Annesi ve babasının eşkıyalar tarafından öldürülmesinin ardından Yusuf, Kaymakam Salahattin Bey tarafından evlatlık olarak alınır. Kaymakam Salahattin Bey’in karısı Şahinde bu “dağlı” yetimi evinde istemese de, Salahattin Bey ve kızları Muazzez kısa sürede Yusuf’u evin bir parçası olarak görmeye başlar.

Sessiz, sakin ve içine kapalı bir çocuk olan Yusuf, haksızlığa ve ahlaksızlığa tahammül edemeyen bir karakter olarak yansıtılır. Bir gün Edremit kasabasının “serseri” gençlerinden Şakir’i Muazzez’e sarkıntılık ettiği için tartaklar ve kasabanın en zengin ailelerinden birine mensup olan Şakir bu durumu unutmaz.

Yusuf, Şakir ve etrafındakilerin nasıl insanlar olduğunu, yaşadığı bir başka olayla daha iyi anlar. Başında durduğu zeytinliklere çalışmaya gelen Kübra ve annesi, perişan halde Şakir’in evinden kaçmıştır. Hikayenin ilerleyen noktalarında, Kübra’nın Şakir’in tecavüzüne uğradığı ortaya çıkar.

Yusuf’tan intikam almaya çalışan Şakir, bunun için kapsamlı bir plan yapar. Babası Hilmi Bey, Salahattin Bey’i ciddi bir kumar borcuna sokup kızı Muazzez’i ister. Salahattin Bey’i bu durumdan kurtaran Yusuf olur, fakat bu parayı ödeyebilmek için arkadaşı Ali’den ciddi miktarda para alır ve karşılığında onun Muazzez ile evlenmesine izin verir.

Ancak Muazzez’in gerçekten sevdiği tek kişi Yusuf’tur. Şakir’in bir düğün esnasında Ali’yi vurarak öldürmesi, Yusuf ile Muazzez’in ilişkisinin önünü açar ve ikili kimseye haber vermeden kaçıp başka bir köyde evlenir.

Salahattin Bey’in ısrarlarıyla geri dönen Yusuf, hükümette katip olarak işe başlar ancak kısa süre sonra babasını kaybeder. Yeni atanan kaymakam, Yusuf’u vergi tahsildarı olarak görevlendirir ve Yusuf sık sık Edremit dışına çıkmaya, günlerce kasaba dışında kalmaya başlar.

Bu arada, evdeki maddi durum da git gide kötüleşmektedir. Yiyecek bir şey bulmakta zorlanan Şahinde ve Muazzez, Şahinde’nin oyunları ile kasabada gezmelere, ziyaretlere gitmeye başlarlar. İçki içmeye ve bu partilerin “eğlencesi” haline gelmeye başlayan Muazzez’e takılan bilezikler ve yapılan yardımlar, ailenin maddi durumunu düzeltir, ama eve çok az ve çok yorgun halde gelen Yusuf da durumdan şüphelenmeye başlar.

Sonunda, Muazzez’i kendi evinde böyle bir eğlence içinde basan Yusuf, etrafa tabancasıyla rastgele ateş açar, karısını alır ve Edremit’ten temelli olarak ayrılır. Ancak, karanlıkta sıkılan kurşunlardan bir tanesi Muazzez’e gelmiştir.

Bu yaşam tarzından dolayı pişman olan ama annesinin baskıları nedeniyle bir türlü kurtulamayan Muazzez, Yusuf’un kollarında ölür. Karısını öldüğü yere gömen Yusuf, yeni bir hayata doğru yola çıkar.