Sabahattin Ali - Kürk Mantolu Madonna (1943)

Yazar : Sabahattin Ali
Yayınevi : Remzi Kitabevi
Yılı : 1943
Kullanılan Baskı : Yapı Kredi Yayınları, 27. Baskı, 2008
Sayfa Sayısı : 160

İlk olarak 1943 yılında yayımlanan Kürk Mantolu Madonna, özellikle son yıllarda yeniden popülerleşen ve git gide daha çok okura ulaşan bir eser. Uzun yıllardır Yapı Kredi Yayınları’nın, kitap sitelerinin ve kitapçıların “Çok Satanlar” bölümünde yer alan kitap, aynı zamanda Sabahattin Ali’nin diğer kitaplarının da satışlarını olumlu yönde etkilemiş gibi gözüküyor.

Peki, hakkında bu kadar çok şey yazılıp – çizilen Kürk Mantolu Madonna’nın konusu ne? Bu roman neden bu kadar geniş kitlelere ulaşabiliyor, yazıldıktan yetmiş sene sonra çok satanlar listelerine girebiliyor?

Son derece naif, iyi huylu ve içine kapanık bir adam olan Raif Bey ile, Almanya’da tanıştığı Maria Puder arasındaki aşkı merkeze koyan Kürk Mantolu Madonna, bu ilişki dışında çeşitli toplumsal konular ve yazarın kendi hayatından deneyimlere de yer veriyor.

Özet
Roman, bankadaki işini kaybetmiş bir anlatıcı ile açılır. Anlatıcı Ankara sokaklarında gezerken, eski okul arkadaşı Hamdi’yi görür ve Hamdi ona bir iş ayarlar.

Anlatıcı yeni işinde Raif Efendi adlı bir tercüman ile aynı ofisi paylaşmaktadır. Sık sık hastalanan, sessiz, sakin, kendi halinde bir adam olan Raif Efendi, etrafındakiler tarafından ezilen, hor görülen, fakat bunlara hiçbir zaman tepki vermeyen, kendisine her söyleneni yapan bir adam olarak resmedilir.

Roman ilerledikçe, Raif Efendi ve Anlatıcı ahbaplık etmeye başlarlar. Hasta olduğu günlerde acil çevirileri götürme bahanesiyle, Anlatıcı Raif Efendi’nin evine gidip gelmeye başlar ve burada arkadaşının aile hayatını da gözlemleme şansı bulur. Karısının bütün ailesiyle birlikte, küçücük bir evde yaşayan Raif Efendi, kendi evinde de işyerine benzer muamele görmekte, herkesten uzak bir şekilde yaşamaktadır.

Raif Efendi son hastalığını atlatamayacağını anladığında, Anlatıcı’dan ofisteki eşyalarını kendisine getirmesini ister. Bu eşyaların arasında bir de defter vardır. Raif Efendi bu defteri yakmak ister, fakat Anlatıcı’nın ısrarları üzerine yazdıklarını okumasına izin verir.

Bu noktadan sonra hikaye Raif Efendi’nin gözünden ilerler. Gençlik yıllarında baba mesleği olan sabunculuğun modern yöntemlerini öğrenmek için Berlin’e gönderilen Raif Efendi, Almanca öğrenmek bahanesiyle bu işi sürekli olarak erteler. Günlerini galerilere ve müzelere giderek geçirdiği sıralarda, bir sanat galerisinde “Kürk Mantolu Madonna”nın otoportresini görür. Günlerce galeriye gelip bu portreye bakan Raif Efendi, daha sonra ressam Maria Puder ile tanışır ve ikisi arasında bir ilişki başlar.

Fakat, Raif Efendi Maria Puder’e aşık olmasına karşın, Maria Puder uzun süre aynı şekilde hissetmediğini söyler. Sürekli birlikte vakit geçiren ve yılbaşı gecesinde birlikte olan çift, Maria Puder’in ne yaparsa yapsın Raif Efendi’yi sevemediği yönündeki cümleleri nedeniyle ayrılmış gibi gözükür.

Maria Puder bu olaydan sonra hastalanıp hastaneye kaldırılır, ve aralarındaki ilişkinin karışık durumuna rağmen Raif bir an için bile onun yanından ayrılmaz. Bu süreç, Maria Puder’in gerçek duygularını da ortaya çıkarır: Raif Efendi’nin kendisini gerçekten, hiçbir karşılık beklemeden sevdiğini anlayan Maria Puder sonunda ona karşı aşkını kabullenir.

Fakat bundan birkaç gün sonra Raif Efendi’nin babası aniden ölür ve Raif Efendi Türkiye’ye dönmek zorunda kalır. Burada işlerini yoluna koyan ve evinde Maria Puder’in gelip kendisiyle kalabileceği şekilde tadilat yapan Raif Efendi, bir süre sonra mektuplarına cevap alamamaya başlar. Türkiye’ye gelip kendisiyle birlikte yaşayacağını söyleyen Maria Puder, Raif ile ilişkisini bir anda kesmiştir.

Raif Efendi, on sene boyunca bu hayal kırıklığı ile yaşar, evlenir ve romanın başında Anlatıcı’nın gözünden gördüğümüz hali alır. Bir gün Ankara’da Almanya’da aynı pansiyonda kaldığı bir kadını görür ve ondan Maria Puder’in öldüğünü, üstelik kendisinden bir de kızı olduğunu öğrenir.

Bundan sonra hikaye yarım sayfalığına tekrar romanın başındaki Anlatıcı’ya döner ve Raif Efendi’nin ölümünün açıklanmasıyla roman sona erer.